۴ بهمن ۱۳۹۸ ساعت ۰۱:۲۵

مروری بر مسابقه‌های پرمخاطب تلویزیون/ جعبه جادو چگونه از «مسابقه هفته» به «مافیا» رسید؟

مروری بر مسابقه‌های پرمخاطب تلویزیون/ جعبه جادو چگونه از «مسابقه هفته» به «مافیا» رسید؟

**خبرگزاری فارس-گروه رادیو و تلویزیون: تلویزیون از ابتدا تاکنون علاوه بر آثار نمایشی که در کنداکتور خود قرار می‌دهد، برنامه‌های دیگری که بیشتر جنبه سرگرمی دارند را برای مخاطبان تولید می‌کند. یکی از این برنامه‌ها مسابقه‌هایی هستند که از دیرباز تاکنون عضو ثابت برنامه‌های تلویزیونی بوده و هستند. تا جایی که در برهه‌ای از زمان اینها به پرمخاطب‌ترین برنامه‌های تلویزیونی تبدیل شدند و توانستند در رکود مخاطب و برنامه‌های جذاب، راهی به خانه‌های مردم پیدا کنند. در این میان نمونه‌های بسیاری را شاهد بودیم از مسابقه هفته که در دهه ۷۰ از شبکه یک سیما پخش می‌شد تا مسابقه محله و مردان آهنین و راز سیب و پنج ستاره. این گزارش به بازخوانی برخی مسابقه های پر طرفدار سیما می پردازد.

** سرگرمی مخاطبان، هدف اصلی مسابقه‌های تلویزیونی

هدف اصلی از طراحی مسابقه های تلویزیونی در وهله اول سرگرم کردن مخاطبان است که این روزها شاید تعداد مخاطبانی که دوست دارند در استودیوی برنامه حاضر شوند و خودشان شرکت کننده برنامه باشند از تعداد مخاطبانی که پای تلویزیون نشسته و از منزل برنامه را تماشا می کنند، بیشتر است. در این بخش باید گفت تهیه کننده هایی که در زمینه تولید مسابقه تبحر خاصی دارند، این را می دانند که خلاقیت در طراحی مسابقه از اصولی ترین مواردی است که باید رعایت کنند.

** تفاوت میان ساختار مسابقه‌ها

تعدد شرکت کننده ها در برخی از این مسابقه ها ضروری است و در برخی دیگر نه. برای مثال مسابقه ای مثل مسابقه محله با انبوهی از شرکت کننده برکزار می شود این در حالی است که مسابقه مردان آهنین در هر قسمت چند شرکت کننده محدود دارد. پس هر کدام از این مسابقه ها با توجه به ظرفیت های موجود، لوکیشن، طراحی و ساختار مسابقه این امکان را برای شرکت کننده های خود قائل شدند که بتوانند گروهی یا تک نفره در آنها حضور پیدا کنند.

** ماندگاری تکه کلام‌های طنز منوچهر نوذری در مسابقه هفته

حدود بیست سال پیش و زمانی که تلویزیون تنها یک مسابقه پخش می‌کرد را خیلی‌ها هنوز از خاطر نبردند. پنج‌شنبه شب‌هایی که منوچهر نوذری با آن طنازی منحصر به فردش در هر بخش از «مسابقه هفته» با شرکت‌کننده‌های مسابقه صحبت می‌کرد و آنها را به چالش می‌کشاند. مهارت نوذری در گرداندن این مسابقه باعث شد تا به یکی از جذابترین مسابقه‌های دهه هفتاد و یا شاید الان تبدیل شود.

«مسابقه هفته» طراحی ساده‌ای داشت، دکوری ساده با رنگ های قرمز و سفید. ساختار برنامه به پرسیدن سوال‌هایی که بیشتر جنبه عمومی داشتند برمی‌گشت و مجری موظف بود تا در مدت زمانی که در اختیار دارد از هر ۱۵ شرکت کننده سوال‌هایی بپرسد و برنده‌های مرحله اول به مرحله دوم می‌رفتند و تازه می‌توانستند تعیین کنند که مجری سوال بعدی را از چه کسی باید بپرسد؟ این برنامه که از شبکه یک سیما بروی آنتن رفت، تا جایی جذابیت عمومی پیدا کرد که یکی از آیتم‌های ثابت طنز «نوروز ۷۲» به کارگردانی داریوش کاردان هم شد و اتفاقا مهران مدیری نقش منوچهر نوذری را با گریمی متفاوت به عهده گرفت.

** مسابقه محله و محک زدم توانایی‌های کودکان و نوجوانان

یک و یک و یک دو و دو و دو ... اگر دهه شصتی باشید این نوع شمارش خاص همه شما را یاد مجری سرحال و شاداب می اندازد که در میان دانش آموزان یک مدرسه که اغلب گروه سنی کودک و نوجوان بودند مسابقه ای به نام مسابقه محله را برای شبکه دو سیما اجرا می کرد. شاید این مسابقه جزو اولین مسابقه های تلویزیونی بود که مشارکت مردم در آن حرف اول را می زد. روشن پژوه که علاوه بر اجرا طراحی سوال های این مسابقه را عهده دار بوده و به ادعای خودش تاکنون بالغ بر ۲۰۰۰ بازی برای این مسابقه طراحی کرده است، در هفته به چند محله از تهران و سایر نقاط ایران سفر می کرد تا این مسابقه را بین مردم کوچه و بازار اجرا کند. شرکت کننده های این مسابقه بر حس نوع علاقه خود به موضوع مطرح شده یا توانایی شان در عرصه شیرین کاری، بازی و مسابقه خود را محک می زنند.

 

مسابقه محله تا چندی پیش روزهای جمعه از شبکه دو سیما بروی آنتن می رفت.

** مردان آهنین و یافتن قوی ترین مرد ایران

در سال های ابتدایی بیشتر مردم این مسابقه را با نام قوی ترین مردان ایران می شناختند. همان مسابقه ای که شبکه سه عمدتا در نوروز پخش می کرد و اتفاقا همین زمان پخش مناسبی که برایش در نظر گرفته شده بود، باعث افزایش تعداد مخاطبان مخصوصا آقایان شد. تا جایی که خیلی از مخاطبین مرد برنامه های تلویزیونی در ایام نوروز فقط و فقط مردان آهنین تماشا می کردند و دیگران را نیز توصیه به تماشای این مسابقه می کردند.

 

مردان آهنین همانطور که از نامش پیداست مسابقه ای پیرامون انتخاب قوی ترین مرد ایران برای اعزام به مسابقه های بین المللی بود. در این مسابقه که از سال ۷۷ تا ۹۷ البته نه به طور پیوسته از شبکه سه سیما پخش شد، رضا جاودانی، امین نبی اللهی و محمدرضا فتاح حسینی مجری بودند. مردان آهنین از حضور چهار داور نیز بهره می برد. محراب فاطمی، رضا قرایی، مجتبی ملکی، روح الله داداشی و ... از شرکت کننده هایی بودند که مقام های اول تا دوم و برتر را در این مسابقه کسب کردند.  

** راز سیب و داستان یک کشف

در سال ۷۴ فرهاد جم به همراه مهسا مهجور اجرای مسابقه ای به نام راز سیب را برای شبکه سه سیما به عهده داشت. مسابقه ای که به رغم ظاهر ساده اش اما رقابت های نفس گیری را بین شرکت کننده ها رقم می زد. راز سیب از جمله مسابقه های تلویزیونی بود که طرح اصلی آن برگرفته از یک مسابقه خارجی بود.، اما این موضوع باعث کاهش مخاطبانش نشد. در هر قسمت از «راز سیب» پنج شرکت کننده حاضر می شدند و در لوکیشنی که بیشتر شبیه بود به یک خانه قدیمی بزرگ با اتاق هایی تو در تو با پله های بسیار، در هر مرحله به فرمان و با هدایت مجری کارهایی را انجام می دادند که بیشتر جنبه هوش، عملیات و ورزش داشت. این شرکت کننده ها می بایست در هر مرحله برای رسیدن به سیب، تلاش می کردند و اگر می توانستند سیب را بردارند امتیاز آن مرحله را دریافت کرده و به مرحله بعد می رفتند و در نهایت راز سیب را کشف می کردند.

 

فرهاد جم بعد از موفقیت در اجرای این مسابقه، در سریال «همسران» نیز به شهرت قابل قبولی رسید.

** پنج ستاره و مسابقه هوش و ذکاوت

اشکان خطیبی و حمید گودرزی از مجریان این مسابقه تلویزیونی بودند که در سه فصل از شبکه پنج سیما پخش شد. گزینش هوش از جمله فیلترهایی بود که سازندگان این مسابقه برای شرکت کننده ها در نظر گرفته بودند، پنج ستاره از معدود مسابقه هایی بود که در قالب بازی طراحی شد وعموم مردم ابتدا باید پیش از آغاز مسابقه بزرگ پنج ستاره، ابتدا از طریق اپلیکیشن در یک بازی هوش، سرعت و ذکاوت شرکت می کردند و در مدت ۶۰ ثانیه به سوالات پاسخ داده و سپس وارد مسابقه پنج ستاره می‌شدند. در ادامه نیز اگر این شرکت کننده ها در میان پنج نفر اول برندگان قرار می گرفتند می‌توانستند در برنامه به عنوان شرکت کننده حضور یابند و برنده جایزه نقدی مسابقه شوند.

 

** مسابقه تلویزیونی «مافیا» از کجا آمد؟

دوز، گل یا پوچ، اسم فامیل، یک قل دو قل، نقطه بازی و تعداد بسیاری بازی های دیگر از دیرباز بین ایرانیان مرسوم بوده است و هر بار که خانواده ها دور هم جمع می شدند دست کم برای سرگرم شدنشان یکی از این بازی ها را انجام می دادند و در آخر نیز یک نفر برنده بازی اعلام می شد. یکی از همین بازی ها «مافیا» نام داشت که از سال ۸۰ در ایران رواج پیدا کرد. این بازی از روسیه به ایران رسید که در یکی از دانشگاه های این کشور به نام یکی از واحدهای درسی تدریس می شد. 

مدتی است که مسابقه ای تحت عنوان «مافیا» از شبکه سلامت پخش می شود و بهنام تشکر برای اولین بار اجرا را در این مسابقه تجربه کرده است. شرکت کننده ها تعداد محدودی هستند که با اطلاعات عمومی و فن بیان نسبتا خوبی در این برنامه حاضر می شوند. تشکر که بیشتر با ایفای نقش های کمدی در سریال های تلویزیونی توانایی خود را در قالب طنز نشان داده بود این بار اجرا را به کارنامه کاری خود نیز اضافه کرده است. 

 

اما سازندگان این برنامه در فصل جدید تغییراتی را نیز اعمال کرده اند که یکی از این تغییرات، جدا شدن تشکر از این برنامه است. مسابقه مافیا با هدف افزایش قوه تشخیص و با شرکت ۱۶۰ نفر از برگزیدگان مرحله نخست هرشب از شبکه سلامت سیما پخش می شود.

این برنامه هفته ای یکبار از استودیویی که دکوری سیاه دارد پخش می شود. دکوری که شمایلی از تهران در شب دارد و نمای برج آزادی و برج میلاد میان آنها خودنمایی می کند.

** قواعد بازی مافیا در اینجا هم رعایت می‌شود؟

این بازی در مسابقه مافیای شبکه سلامت به این شکل است که بهنام تشکر راوی است و بازی را هدایت می‌کند و ده نفر شرکت‌کننده نیز در استودیو حضور دارند که هر کدام در ابتدای مسابقه بدون آن‌که کسی کارت‌ها را ببیند یک کارت از میان کارت‌ها بیرون می‌کشند. روی هر کدام از این کارت ها نوشته شده است: رئیس مافیا، مافیا، شهروند، کارآگاه و پزشک. بعد از انتخاب هر نقش، مسئولیت و کار هر یک از شرکت‌کننده‌ها مشخص خواهد شد. در اصل وظیفه مافیاها این است که با کمک یکدیگر، شهروندان را یکی یکی از بازی بیرون کنند و به اصطلاح در شب آنها را مورد هدف قرار دهند. وظیفه دیگران که مافیا نیستند این است که سعی کنند با حرف‌ها، سؤالات و واکنش‌های دیگران متوجه شوند مافیا چه کسانی است؟ این بازی تا جایی ادامه پیدا می‌کند که تعداد شهروندها یا مافیاها کمتر شود. اگر مافیاها از بازی حذف شوند شهروندها برنده شده و اگر مافیاها بمانند مافیا برنده بوده و برنده مسابقه است.

** سلطانی: پخش هر شبه مسابقه «مافیا» در نوروز 

«علیرضا سلطانی» تهیه کننده مسابقه «مافیا» در گفت‌و‌گو با خبرنگار رادیو و تلویزیون خبرگزاری فارس، درباره این تغییرات، عنوان داشت: ما در عید نوروز قطعاً یک ویژه برنامه ۷۵دقیقه ای خواهیم داشت که در این ایام هر شب ساعت ۲۰ از شبکه سلامت بروی آنتن می رود.

وی درباره دلیل جدایی بهنام تشکر از این مسابقه نیز گفت: آقای تشکر به دلیل بازی در سریال «بوم و بانو » دیگر نتوانستند با ما همکاری کنند و به زودی مجری جایگزین وی را اعلام می کنیم.

این تهیه کننده همچنین با اشاره به اثرگذاری این مسابقه روی مخاطبان آن نیز اظهار داشت: ما نزدیک به ۴۵۰ نفر برای فصل های ۱ و ۲ نیاز داشتیم برای همین نزدیک به ۵ هزار نفر متقاضی به ما مراجعه کردند که خود نشان از استقبال بالای مخاطبان از این برنامه دارد.

**  ایده نو و حرکت خلاقانه؛ دلیل جذب مخاطبان جوان به «مافیا» بود 

وی درباره دلیل گرایش و استقبال جوان ها از این مسابقه نیز عنوان داشت: دلیل اینکه جوان‌ها و یا حتی خانواده ها از این برنامه استقبال خوبی داشتند این است که ایده نو و حرکت خلاقانه ای بوده است و برای اولین بار است که چنین مسابقه ای از تلویزیون پخش می شود. مدل برنامه، فضای کار، شیوه برگزاری مذاکراتی که بچه ها انجام می دهند، برای مخاطبان نیز جذابیت دارد.

سلطانی با بیان اینکه مسابقه مافیا از جمله مسابقه هایی است که در ایران کمتر دیده شده است، گفت: ما از طریق همان بازی قدیمی به مافیا رسیدیم. اگر خاطرتان باشد مافیا یک بازی و سرگرمی در بین خانواده ها بود و ما سعی کردیم از ظرفیتی که ایجاد شده یک برنامه تلویزیونی جذاب بسازیم تا علاوه بر سرگرم کردن مخاطب بتوانیم به آنها محتوای غنی ارائه دهیم. 

** قبل از تماشای تلویزیون باید سواد رسانه‌ای را آموزش دهیم

وی در پاسخ به اینکه فکر می کنید افزایش سواد رسانه ای مردم چقدر در موفقیت این برنامه و بازخورد مخاطبان تاثیرگذار است؟ گفت: سواد رسانه ای لازمه تماشای تلویزیون یا هر رسانه دیگری است. سواد رسانه‌ای سوادی است که ما قبل از اینکه درگیر تماشای تلویزیون و هر رسانه دیگری شویم باید آن را آموزش ببینیم و یاد دهیم. اگر الان به بچه های ما در مدرسه یاد دهند که تعاملشان با رسانه ها باید چطور باشد، می تواند ضرورت آموزش سواد رسانه ای را به بچه ها بیشتر کند.

 

سلطانی ادامه داد: همانطور که به بچه ها خواندن و نوشتن یاد می دهیم تا به دنیای نویسنده ها و متون و پیام ها بروند و سره را از ناسره تشخیص دهند، باید در بحث سواد رسانه ای  خود رسانه یا رسانه های دیگر کمک کنند که مردم وقتی در محاصره انواع و اقسام رسانه ها هستند بتوانند یاد بگیرند و این‌ مهارت را در خودشان توسعه دهند که از رسانه ها چطور استفاده کنند و رسانه ها و پیام ها را تشخیص دهند و بدانند که هر پیام یا حرفی الزاما چون از رسانه دارد پخش می شود می تواند درست نباشد چراکه ممکن است آن رسانه، رسانه دشمن باشد. 

** مهارت‌های فردی افراد مهمترین دلیل حضورشان در «مافیا»

وی درباره اینکه چرا شبکه سلامت را برای پخش این مسابقه انتخاب کردید؟ گفت: شبکه سلامت ماهیت و وظیفه‌اش سلامت جسم و روح فردی و اجتماعی انسان ها است. به همین خاطر بازی‌ مافیا چون روی توسعه فردی آدم ها و افزایش مهارت های فردی مثل اعتماد به نفس، فن بیان، قدرت بیان، قدرت تشخیص دارد و ...کار می کند، بهترین شبکه ای است که می توانست این مسابقه را پخش کند.

این تهیه کننده با اشاره به اینکه انتخاب شرکت کننده ها بر اساس مهارت های فردی آنها است، افزود: در این زمینه داورها یکسری شاخصه ها را دعوت کردند. مثل فن بیان، زبان بدن، قدرت تشخیص، استدلال، سناریو داشتن، نقشه داشتن برای بازی و ... که همه اینها معیارهایی برای انتخاب شرکت کننده ها بود و در نهایت اینکه آگاهی  و مهارت های فردی افراد مهمترین دلیل حضورشان در در این مسابقه بود.

کلیدواژه ها :هوش مجری رسانه ها نوروز
منبع : فارس

پربازدیدترین امروز

website tracking