۱۵ تیر ۱۳۹۵ ساعت ۰۶:۲۰

آشنایی با فلسفه هنر در آیینه خیال

آشنایی با فلسفه هنر در آیینه خیال
معرفی كتاب‌های هنر و پژوهش‌های هنری انتشارات سوره مهر.
به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری میزان به نقل از پایگاه خبری حوزه هنری، توجه به مقوله پژوهش، از مهم ترین اهداف انتشارات سوره مهر است. این موضوع مخصوصا از آنجا بیشتر خودش را نشان می دهد كه در میان انبوه كتاب های كم بنیه و كم جان اما پرفروشی كه در بعضی كتابفروشی ها دیده می شود، سوره مهر همچنان تلاش می كند حتی در آثاری مانند شعر و رمان كه برای مخاطب عام تولید می شود، وجه ارزشی و قوت بیانی و زبانی اثر را حفظ كند و به انتشار اثری دم دستی راضی نشود. در این میان، برخی آثار كه مخاطبان خاص و عمدتا علمی و دانشگاهی دارند، تخصصی تر هستند و توجه اهالی دانش و پژوهش را به خود جلب می كنند. از جمله این آثار می توان به كتاب های هنر و پژوهش های هنری انتشارات سوره مهر اشاره كرد كه در این یادداشت چند نمونه از آن‌ها را معرفی می كنیم:


آشنایی با فلسفه هنر

این كتاب در در 152 صفحه توسط دكتر حسن بلخاری تالیف شده است. روی سخن دكتر بلخاری قهی در كتاب «آشنایی با فلسفه هنر» با متخصصان فلسفه هنر نیست. وی در این كتاب مباحث مورد توجه در رشته  تخصصی فلسفه هنر را به اختصار برای دانشجویانی كه سابقه  مطالعات نظری و فلسفی ندارند، تشریح می كند. این كتاب متشكل از سه بخش اصلی كلیات، هنر و فلاسفه (در غرب) و تأملاتی در فلسفه هنر اسلامی است. در فصل اول به توضیح مبانی فلسفی هنر پرداخته و در بخشی از این فصل با تبارشناسی الفاظی چون هنر، فن و صناعت ریشه این واژه ها در فارسی و سپس كاربردشان در اسطوره‌های یونانی را به تفصیل بیان می كند.

فصل دوم كتاب در یونان سیر می كند و با نقب زدن به آرای فلاسفه بزرگ این سرزمین درخصوص هنر و فلسفه زیبایی شناختی، سرنخ های تأثیر فلسفه غرب در فلسفه اسلامی را می جوید. دكتر بلخاری در فصل سوم كتاب كه به نوعی فصل محوری آن نیز به شمار می آید، از تحقیقات افرادی چون «گل رو نجیب اوغلی» درباره ریشه یابی نقوش هنری اسلامی سخن به میان می آورد. خواننده در صفحات پایانی كتاب پا به میدان جنگی میان دانشمندان درخصوص تاریخی گرایی در هنر اسلامی و در برابر آن زمان‌مند بودن این هنر می گذارد.

 آنچه در این كتاب ضروری به نظر می رسد بخش آخر است. این بخش متشكل از دلایل نویسنده درباره ضرورت بررسی موانعی است كه نظام دانشگاهی ما را از تكوین و تدوین فلسفه هنر و معماری اسلامی باز می دارد. با توجه به نكاتی كه گفته شد، خواندن این كتاب برای كسانی كه دوستدار مباحث نظری هنر و زیبایی شناسی اند خالی از لطف نیست.

آیینه خیال

این كتاب با موضوع بررسی و تحلیل تزئینات معماری دوره قاجاریه با قلم مرتضی گودرزی دیباج به چاپ رسیده است. آنچه در این كتاب مورد توجه قرار گرفته است نقش ‏های تزئین كننده معماری قاجاریه در تهران است كه از تزئینات كاشی كاری تا نقاشی‏ های روی پارچه یا كاغذ را در بر می‏ گیرد.

در این كتاب در ابتدا زمینه‌های ظهور قاجار و زمینه‌های فرهنگی هنر قاجار آورده شده، سپس توضیحاتی پیرامون مسجد سپهسالار، ساختمان مسجد و مدرسه سپهسالار، انواع كتیبه‌ها، معماری‌ها و نقوش، تصاویر و گچ‌بری‌های آن، تزیینات داخلی و گنبد مسجد آورده شده است. قسمت بعدی كتاب، توضیحاتی راجع ‌به مجموعه كاخ گلستان است. در این بخش ایروان تخت مرمر، نقاشی دوره قاجار، آثار نقاشی قرون دوازده و سیزده، خلوت كریم‌خانی، تالار سلام، شمس‌العماره و عمارت بادگیر به تفصیل شرح و توصیف شده است. بخش پایانی كتاب با عنوان «خانه امام جمعه»، به تفصیل توضیحاتی را درباره منزل میرزاآقاخان نوری كه از بناهای نیمه دوم قرن سیزدهم هـ. ق است ارائه كرده است. هدف نویسنده از نگارش این كتاب آن بوده كه گزارشی مجدد از هنر و فرهنگ قاجار و ویژگی هنرمندان آن عرضه كند. در این كتاب علاوه بر توضیحاتی دقیق و مفصل و جزءبه‌جزء درباره ایوان‌ها، عمارت‌ها، نقوش، گنبدها، دوره‌های تاریخی و چگونگی پدیدآمدن آثار هنری، تصاویری نیز از این عمارت‌ها و بناها آورده شده است.

 
كتاب اسكیس

كتاب «اسكیس» مجموعه طرح‌های آزاد طراحان كاریكاتوریست و تصویرگر معاصر ایران است كه به كوشش سیدحسن موسی‌زاده گردآوری شده است.

 اسكیس بخشی بااهمیت از یك فرایند هنری است كه در اكثر اوقات به فراموشی سپرده می‌شود. اسكیس مجموعه طرح‌های آزاد یك طراح است و تمرینی است برای رسیدن به طرح مطلوب و ایدئال. هدف از تألیف این كتاب، توسعه فرهنگ هنر طراحی در میان نسل جدید و شناساندن زوایای پنهان بخشی از این هنر است. این كتاب، 408 صفحه‌ دارد.

 
اصول و مبانی موسیقی

كتاب اصول و مبانی موسیقی نوشته سوسن شاكرین، دارای انسجامی تازه از سرچشمه‌های موسیقی ایران و غرب در بخش نظری و علمی موسیقی است. نویسنده این كتاب با ارائه و ذكر ماخذ كاملا معتبر ایرانی و خارجی، فرضیه‌های زیادی را در زمینه تئوری موسیقی و سرچشمه پیدایش برخی گونه‌های موسیقایی مطرح می‌كند و با روش تحقیق درستی كه به مخاطبش ارائه می‌دهد، آن ها را به اثبات می‌رساند.

 به عنوان نمونه نویسنده در بخش موسیقی فلامینگو ثابت كرده است كه سرچشمه‌های این گونه موسیقایی از ایران است. خانم شاكرین این بخش از تحقیقش را ترجمه كرده و در دوران اقامتش در كشور هلند، با دانشگاه آمستردام و انجمن اتنوموزیكولوژی كشور هلند در مورد این تحقیق مكاتبات و مباحث متعدد داشته و كتابش را در سال 83 در هلند به ثبت رسانده است.

اهمیت عمده این بخش كتاب آن است كه این تحقیق به نوعی یك اكتشاف به حساب می‌آید؛ چرا كه سرچشمه‌های موسیقی فلامینگو در جهان نامعلوم است و حدس و گمان‌های زیادی دراین باره وجود دارد. البته این كتاب بخش‌های بسیار متنوع و گسترده‌ای دارد و تنها به اثبات این فرضیه ختم نمی‌شود. شاكرین در كتابش اهمیت و ارزش‌های موسیقی كلاسیك و غرب و چگونگی شكل‌گیری و تاثیرپذیری آن از موسیقی ایران را تشریح می‌كند. همچنین او سیر حركت فرهنگ و تمدن و خصوصا موسیقی ایران به سوی شرق، هند و چین و ... و كشورهای عرب و سایر نقاط در غرب جهان، را با مستندات كامل توضیح می‌دهد.

 
آیین هنر و آموزش نقاشی ایرانی؛ نگارگری

جلد چهارم كتاب «آیین هنر و آموزش نقاشی ایرانی»، از مجموعه پنج جلدی «آموزش نگارگری» تالیف پرویز اسكندرپور خرمی كه از پنج قسمت تشكیل شده، صور انسانی آموزش داده شده است. قسمت اول، مفردات بدن انسانی را آموزش می‌دهد این قسمت شامل آموزش چشم، ابرو، حدّ فاصل چشم، بینی، لب، گوش، مو، پنجه و... است. قسمت دوم، آموزش پوشش‌ها شامل دستار و سرپوش شال و كمربند، پا، پایین‌تنه و بالاتنه و پوشش‌های آن است. قسمت سوم، آدمك‌ها و بیان حالات هیئت انسانی است كه انواع آن شامل: گلدانی، جعبه‌ای، استوانی و... است. قسمت بعدی كتاب سیر تكوین هیئت انسانی از ساده تا پیچیده است  و در قسمت پایانی به موضوع تكوین و تركیب پرداخته می‌شود. این كتاب كه آموزش نقاشی است به صورت جزء به‌ جزء توضیحات مفصلی را در این زمینه به مخاطبان عرضه كرده است.

 اسكندر پور خرمی در این باره می گوید: نگارگری هنر اصیل ایرانی است، اگر به تاریخ مدنیت مراجعه كنیم اولین قومی كه زندگی شهرنشینی را پذیرفتند آریایی‌ها بودند كه بعدها سومری‌ها، آشوری‌ها و اكری‌ها را پدید آوردند و در بین النهرین بود كه خط و لوح به وجود آمد و این عوامل اولین پدیده‌های فرهنگی‌اند. این قدمت دیرینه در پیدایش خط ، ‌تصویر، تصویرنگاری و تصویر نگاره همه به اولین مظاهر مدنی باز می گردد كه در حقیقت در شوشتر فعلی پدید آمد. این مدرس دانشگاه با تاكید بر اینكه هنرهای ناب ایرانی مدعی بسیار دارند، تاكید می كند: حدود110 سال پیش نهضتی در غرب به خصوص در فرانسه پدید آمد كه «ارت نوه» نامیده شد؛ این هنر مبتنی بر نقوش شرق بود. یعنی همین گردش های اسلیمی و موتیف ایرانی در این هنر دیده می شد كه با گذشت زمان بسیار كاربردی شد. وی گفت: امروزه در غرب سبك‌های نقاشی عمر بسیار كوتاهی دارند؛ در حالی كه ارت نوه با گذشت سال ها هنوز دوام خود را حفظ كرده است. با مراجعه به نقش و موتیف و فرش‌ها، كاشی‌ها و ارائه‌هایی كه در بناهای ایرانی داریم، متوجه قدمت و دیرینگی این هنر در ایران می شویم و این در حالی است كه فرانسوی‌ها مدعی ارت نوه هستند.


منبع : میزان

پربازدیدترین امروز

website tracking