۲۵ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۴۷

گفت و گو با کارگردان و بازیگر تئاتر؛

تئاتر با محدودیت زیرساختی مواجه است/ برخی به حسن نیت هنرمندان شک دارند

تئاتر با محدودیت زیرساختی مواجه است/ برخی به حسن نیت هنرمندان شک دارند
علی پوریان گفت: تئاتر استان و تبریز با چالش ها و محدودیت های مختلفی روبروست که موجب بی رونق شدن این هنر می شود.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آناج، بهره گیری از تمام هنرها در جهت انتقال فرهنگ و اعتلای تفکر مردم از موضوعاتی است که نباید مورد غفلت واقع شده و عارضه ای مثل رشد تک بعدی هنر را به بارآورد. در این میان، تئاتر یا هنر نمایش از جمله ظرفیت های بسیار مهمی است که در هر جامعه ای جهت فرهنگسازی، طرح اندیشه ها و باروری تفکرات اجتماعی دارای درجه ای از اهمیت و توجه است.

تبریز نیز علیرغم اینکه در هنر تئاتر با رکود نسبی مواجه است، هنرمندان قدری را در این حوزه پرورده که نشان می دهد، دیار فرهنگ و ادب آذربایجان در این زمینه حرف برای گفتن دارد هرچند که به جهت بی مهری ها، در تنگنا حرکت می کند.

علی پوریان متولد 1353 با 23 سال سابقه ی فعالیت در هنر تئاتر است که در زمینه های متعدد مثل کارگردانی، بازیگری، نمایشنامه نویسی و تدریس در کلاس های تئاتر دانشگاه فرهنگ و هنر تبریز و آموشگاه خصوصی مشغول فعالیت بوده و هست. در ادامه متن گفت و گوی آناج با این هنرمند را می خوانید؛

آناج: از فعالیت های خود در عرصه تئاتر بفرمایید:

 من از سال 71 فعالیت خود را در زمینه تئاتر آغاز کرده و در مقطع کارشناسی ارشد نیز از رشته ی تئاتر فارغ التحصیل شده ام. در جشنواره های مختلف شرکت کرده و اجراهای عمومی متعددی داشتم.

در مورد آثار خود نیز در حوزه ی کارگردانی می توانم به نمایش هایی چون " پدر" ، "مهمانسرای دو دنیا"، "باغ وحش شیشه ای"، آنتی گون" اشاره کنم و در بازیگری نیز از نقش هایی که در نمایش های "شب روی سنگ فرش خیس"، "شکار"، "یافت آباد"، "آندورا" و غیره نام ببرم. "گفت و گوی روزانه" نیز یکی از اثرهای من است که در سال 84، در جشنواره دانشجویی به عنوان نمایش برتر در بخش نمایش نامه خوانی انتخاب شده و تندیس جشنواره بدان تعلق گرفت.

البته با آثاری چون "شبیه شیدا"، "همه دزدها دزد هستند" و دیگر آثار که نمایشنامه آنها را خود نوشته ام، در جشنواره ها شرکت کرده و گاه جوایزی نیز کسب نمودم.

آناج: آیا در کارهای هنری خود از حمایت های نهادهای فرهنگی نیز برخوردار هستید؟

خیر؛ در گذشته سیستم اجرای تئاتر به گونه ای بود که ارشاد اندک مبلغی را به عنوان کمک هزینه پرداخت می کرد اما اکنون هیچ مبلغی از جایی دریافت نمی کنیم و بخشی از هزینه های خود را از محل فروش بلیت تهیه می کنیم که البته باید درصدی از آن را نیز به عنوان هزینه ی سالن بپردازیم.

گاه در برخی کارها از بخش خصوصی حمایت جذب می کنیم اما خیلی اوقات مجبوریم همه ی هزینه ها را از جیب خود بپردازیم.

آناج: به نظر شما عدم حمایت نهادهای دولتی از هنری چون تئاتر، چه تاثیری در این حوزه خواهد داشت؟

بازیگری که ماه ها وقت و انرژی خود را برای تولید یک اثر تئاتر صرف می کند اما در آخر حتی اندازه ی کرایه ی تاکسی عایدش نمی شود، طبیعی است که خیلی زیاد در این هنر دوام نمی آورد، مگر اینکه یا سختی ها را صرفا به خاطر عشق و علاقه خود تحمل کند و یا کار دیگری سراغ نداشته باشد. ولی خیلی از افراد را می شناسم که به دلیل همین محدودیت ها از این حوزه خارج شدند چرا که ارتزاق با تئاتر اصلا ممکن نیست و اگر عده ای مثل من همچنان به این هنر ادامه می دهند به خاطر عشق و علاقه شان است و معمولا سعی می کنند در کنار پرداختن به این هنر از محل درآمد دیگری امرار معاش بکنند.

باید بگویم تنها راهی که به غیر از تولید آثار تئاتر، می توان از آن کسب درآمد نمود، تدریس است و البته آن نیز درآمد بسیار محدودی دارد مخصوصا که آموزش رشته ی تئاتر مخصوصا در استان ما، صرفا در یکی دو دانشگاه و هنرستان های محدود اتفاق می افتد و اساتید نیز معمولا به صورت حق التدریس کار می کنند.

آناج: تئاتر استان آذربایجان شرقی و تبریز را نسبت به پایتخت و دیگر استان های کشور چگونه ارزیابی می کنید؟

البته در کشور ما هیچ شهری قابل مقایسه با تهران نیست و متاسفانه غالب فرصت های شغلی، بیشتر در تهران متمرکز شده است و ما نباید انتظار داشته باشیم در تبریز بتوانیم از محل تئاتر کسب درآمد بکنیم.

همچنین از آنجا که تعداد جمعیت، دغدغه های فرهنگی، امکانات و اصحاب فرهنگی تهران نسبت به تبریز و دیگر شهرها بیشتر است لذا هم رونق هنر و هم بازار کار هنرمندانی که محصول ارائه می کنند، بیشتر است.

وارد شدن به بدنه ی تئاتر در تبریز راحت تر است

ناگفته نماند که تحت تاثیر برخی عوامل، مشکلات پایتخت نیز نسبت به شهرهای دیگر بیشتر است و جهت وارد شدن به جرگه ی هنری باید با مافیاهای متعددی مواجه شد اما در تبریز مافیایی وجود ندارد یا اگر هم وجود داشته باشد گذشتن از سد آن چندان دشوار نیست. یعنی پروسه وارد شدن به بدنه تئاتر در تبریز یا هر شهرستان دیگر به هر حال راحت تر از تهران است. یعنی افراد می توانند با چند سال فعالیت مستمر، خود را وارد بدنه ی اصلی رشته های هنری کنند در حالیکه در تهران این اتفاق دیرتر می افتد.

البته از ابعاد دیگر قطع و یقین هنر تئاتر جایگاه بهتری در تهران دارد. مثلا به لحاظ استقبال مردم از نمایش ها، طوریکه معمولا سالن های اجرا با حضور مردم پر می شود و مردم به دیدن تئاتر عادت کرده اند. امتیاز دیگر تئاتر تهران، ایجاد سالن های خصوصی تئاتر است که این سالن ها فعلا در تبریز و خیلی از شهرستان های دیگر به وجود نیامده است و مسئولین استان ما نیز شاید اجازه ی ایجاد چنین سالن هایی را ندهند اما به جرأت می توان گفت اگر این اتفاق در شهر ما نیز  بیافتد، تئاتر استان رونق نسبی را تجربه خواهد کرد.

ما از نظر زیرساختی محدودیت داریم

از طرف دیگر با ایجاد دانشگاه ها و رشته های هنری در استان، دانشجویان و هنرجویان پس از فراغت از تحصیل با ورود به عرصه ی تولید اثر، امکانات و سالن هایی را برای اجرا مطالبه خواهند کرد در حالی که در استان ما شرایط مطلوب فراهم نیست و ما نیاز به زیرساخت ها داریم.

علاوه بر این امر فرهنگ سازی در مردم نیز اهمیت زیادی دارد و باید حالتی به وجود بیاید که اولا مردم برای خود سبد فرهنگی داشته باشند و دوما تئاتر نیز در سبد فرهنگی آنان قرار بگیرد.

آناج: به نظر شما چرا مردم ما از تئاتر به اندازه ی موسیقی و فیلم و دیگر محصولات فرهنگی، استقبال نمی کنند؟

تئاتر یک هنر اندیشمند است و رویکرد اندیشه ورزانه ای دارد و به همین دلیل معمولا با طیف خاصی از مردم ارتباط برقرار می کند. البته من نمی خواهم تئاتر را یک تافته ی جدا بافته جلوه بدهم و معتقدم ما باید هنر تئاتر را تا حدی اعتلا بدهیم که عموم مردم بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند و ما اهالی هنر، باید آثاری را تولید کنیم که بتواند با طیف گسترده ای از مردم و افکار ارتباط برقرار کند و اگر تا بحال چنین اتفاقی نیافتاده است، بخشی از آن به خود ما برمی گردد.

با این حال باید توجه داشته باشیم که جنس عنصر سرگرمی در تئاتر با سینما یا موسیقی فرق دارد و تماشاگر هنگام تماشای تئاتر وادار به تفکر می شود و اینطور نیست که صرفا برای سرگرمی و پرکردن اوقات فراغت باشد. در حالی که این نوع اندیشه ورزی در هنرهای دیگر در اولویت های پایین تر قرار گرفته و عنصر سرگرمی نمود بیشتری دارد.

از طرفی عوام در تمام جوامع نسبت به خواص در اکثریت قرار گرفته و طالب کارهای سرگرم کننده، شادی آور و غیره هستند که این عنصر در تئاتر کمتر است و تماشاگر تئاتر باید قدری سلیقه ی خود را  از مرحله ی سرگرمی بالاتر ببرد.  البته ناگفته پیداست که تئاتر انواع مختلفی دارد و مردم با نوع کمدی آن ارتباط بیشتری برقرار می کنند.

اتفاقات خوش یمن در تئاتر تبریز

با همه این احوال اخیرا برخی اتفاقات خوش یمن در تئاتر تبریز می افتد؛ مدیریت تئاتر شهر ترتیبی اتخاذ کرده که سالن ها در طول سال با اجراها پر شوند و به غیر از ایام تعطیلی خاص تقریبا در هر سه سالن تئاتر شهر اجراهای متعدد تئاتر جریان دارد.  امیدوارم این روند ادامه یافته و علاوه بر کمیت، کیفیت تئاتر نیز مورد توجه قرار بگیرد. چرا که اگر کیفیت محصولات تئاتر ارتقا یابد، سلیقه ی هنری و تئاتری مردم نیز ارتقا می یابد.

آناج: نظر شما در خصوص تئاتر خیابانی چیست؟

تئاتر خیابانی شکلی از اجرای تئاتر است. هنری است که با آن تئاتر را بین مردم می بریم و این تئاتر است که به استقبال مردم می رود نه اینکه مردم به استقبال تئاتر بیایند.

خیلی از مباحث شهروندی مثل مسائل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و غیره را می توان در قالب تئاتر خیابانی مطرح کرد و در واقع فلسفه ی وجود تئاتر خیابانی همین است که مسائل روز جامعه را مطرح کند. همچنین اگر مردم در سطح شهر با گروه های نمایشی و اجرای آنان مواجه شده و بخشی از اوقات فراغت خود را به تماشای تئاتر بپردازند، هم سرگرم می شوند و هم با تفکر در زمینه موضوع مطرح شده در نمایش، سلیقه و سطح تفکر و انتقاد پذیری خود را بالا می برند.

تئاتر خیابانی انتقاد پذیری مردم را بالا می برد

در تئاتر خیابانی شخصیت ها، شغل ها و پدیده های متعدد و به روز جامعه مورد نقد قرار می گیرند و با احتمال اینکه برخی از تماشاگران با موضوع مورد نقد نمایش ارتباط داشته باشند، قطعا این نقد ها را می شنوند و به مرور ظرفیت انتقاد پذیری آنان بالاتر می رود؛ که این به نوبه ی خود در ارتباطات اجتماعی و تعاملات میان فردی مردم تاثیر مثبت می گذارد. بنابراین تئاتر خیابانی یکی از مبناهای فرهنگ سازی است.

آناج: بین هنر و فرهنگ جامعه چه نوع ارتباطی قایل هستید؟

ماهیت فرهنگ به گونه ای است که جاری و ساری می شود و اگر ما در جامعه ی خود خوراک فرهنگی خوبی را برای مردم تولید نکنیم و هنرمند اجازه ی این را نداشته باشد که درد مردم و نیازهایشان را مطرح کند، به مرور زمان آنها از هنرمند فاصله خواهند گرفت چراکه کار هنری اش را چیزی جز شعار قلمداد نخواهند کرد. در نتیجه به رسانه ها و هنرهایی روی می آورند که آبشخورشان از جای دیگری است و احساس می کند این رسانه ها و هنرها در پاسخ گویی به نیازهایشان بهتر عمل می کنند. لذا به مرور از آنها تاثیر خواهند گرفت.

مقابله کردن با فرهنگ های دیگر راهکار عملی نیست / باید به درون توجه کنیم

لذا به نظرمن مقابله کردن با فرهنگ های دیگر راهکار عملی نیست. بلکه ما باید از درون به قدری توانمند و قدرتمند باشیم که بتوانیم پاسخ نیازهای مخاطبان و مردم جامعه خود را بدهیم. که البته این امر بسترهایی را می طلبد که در آن هنرمندان بتوانند ایده ها و تفکرات مختلف را بیان کنند و انتخاب را برعهده مخاطب بگذارند. اجازه داده شود که خود مخاطب بهترین نوع را از بین این ایده ها و تفکرات مختلف انتخاب کند. متاسفانه در حال حاضر تولیدات فرهنگی هنری ما با سانسورهای متعددی مواجه است و همین امر اعتماد مردم را به رسانه ها و تولیدات فرهنگی هنری داخلی کمتر کرده و چاره ای جز استفاده از محصولات فرهنگی خارجی در خود نمی بیند.

برخی به حسن نیت هنرمندان شک دارند

ما یک چیز را فراموش کرده ایم یا دوست داریم به فراموشی بسپاریم و آن این است که هنرمندانمان را از خود نمیدانیم. فکر می کنیم هنرمندانمان اهداف دیگری در سر دارند و به حسن نیت آنها شک داریم. هدف هنرمند از ارائه ی محصولات هنری و فرهنگی چیزی جز این نیست که پتانسیل فرهنگی جامعه را افزایش داده و مردم را به رفتارهای فرهنگی سوق بدهد. به نظر من این باور به هنرمندان باید از سوی مسئولین رده بالا اتفاق بیفتد تا تولیدات داخلی سازنده و مفید فایده باشند.

آناج: از کلاس های تئاتر برایمان بگویید؛ اگر فردی بخواهد تئاتر را یاد بگیرد چه مراحلی را باید پشت سر بگذارد؟

از مدت ها قبل در استان ما علاوه بر آموزشگاه های خصوصی، هنرستان و دو دانشگاه نیز ایجاد شده است که هنر تئاتر نیز در آنها آموزش داده می شود و هرکس علاقه مند باشد می تواند از این کانال ها وارد شود وگرنه دیگر صرفا بر مبنای علاقه ی  ذاتی نمی توان انتظار داشت که کسی به جرگه ی تئاتر بپیوندد، بلکه بستر فراهم است و افراد می توانند از راه علمی و تخصصی به این هنر ورود کنند.

در کلاس های خصوصی عمدتا هنر تئاتر به صورت عملی آموزش داده می شود و تاکید بر فرایند عملی بازیگری است و تئوری در اولویت پایین تر قرار می گیرد، اما در دانشگاه بیشتر به مباحث تئوری پرداخته می شود تا فرایندهای عملی تا هنرجو بتواند به یک کارشناس تبدیل شده و بتواند علاوه بر بازیگری، تدریس کرده و مقاله بنویسد یا سایر فعالیت های علمی را انجام بدهد.

آناج: کدام اثرتان را بیشتر از همه می پسندید؟

این یک واقعیت است که تمام اثرهای هنرمند مثل فرزندان او می ماند و همه را دوست دارد. من نیز از این قاعده مستثنا نیستم و اگر کاری را دوست نداشته باشم، نمی توانم آن را انجام بدهم؛ با این حال از کارهایی چون "پدر"، "باغ وحش شیشه ای"، "آنتی گون" و غیره نام می برم. 

در حوزه بازیگری نیز کار خود در "خطوط مدادی بر روی صفحه سفید خالی" و همچنین "والس تصادفی" را دوست دارم و آن را با تمام انرژی بازی می کنم. "والس تصادفی" آخرین کار من است که کارگردانی آن را وحید محمدی بر عهده داشت.

آناج: "والس تصادفی" پیرامون کدام موضوع بحث می کند؟

وحید محمدی کارگردان نمایش "والس تصادفی": این نمایش در یک برزخ اتفاق افتاده که در آن یک زن برای عبور از برزخ باید یک بازی را (که بهشت یا جهنم رفتن اورا مشخص می کند) پشت سر بگذارد. در این بازی با یک فرشته روبرو می شود که آقای علی پوریان نقش فرشته را در این نمایش بازی می کنند.

اما این ظاهر قضیه است و این نمایش در اصل تکراری بودن و اسیر روزمرگی بودن در زندگی را نشان می دهد.

نویسنده نگاه هجو به موضوع دارد و طی اتفاقاتی که در طول نمایش می افتد، با حسرت های فرشته و زن آشنا می شویم؛ حسرت دختر حسرت بهشت و رسیدن به جاودانگی و حسرت فرشته زندگی انسان هاست.

در این بستر می توان تم های متعددی چون عشق، خیانت، نفرت، حسد و غیره را دید که در مسیر زندگی انسان تاثیر دارند که در خلال همه ی این ها نمایش سعی دارد بگوید که در قضاوت های خود به قطعیت اظهار نظر نکنیم و احتمال درجه ای از اشتباه را نیز برای خود قائل باشیم.

منبع : دانا

اخبار مرتبط

پربازدیدترین امروز

website tracking