۲۱ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۳۱

جان کری درکشورهای حاشیه خلیج فارس بدنبال چیست؟

جان کری درکشورهای حاشیه خلیج فارس بدنبال چیست؟
تهران - ایرنا - جان کری این هفته دردومین سفر خود درکمتر ازیک ماه به کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس به امارات وعربستان سعودی رفت تا با مقام‌های ارشد این کشورها درباره تبعیت اعراب از واشنگتن، مهار ایران، اتحاد مخالفان بشار اسد، کاهش تنش های منطقه ای وضرورت پایان درگیری‌ها درسوریه ویمن گفت وگو کند.

براساس گزارش رسانه های عربی 'جان کری' در روزهای چهارشنبه وپنجشنبه (19 و20 خرداد) برای رایزنی درباره اوضاع سوریه، لیبی، یمن وموضوع مبارزه با داعش، در امارات و عربستان سعودی بود.
کشورهای عربی حوزه خلیج ‌فارس هم پیمان آمریکا به‌ شمار می‌روند، که در به اصطلاح ائتلاف نظامی ضد داعش درسوریه نیز مشارکت دارند.
کری که در سال 2013 (1392) پس از استعفای هیلاری کلینتون به عنوان وزیر امور خارجه آمریکا انتخاب شد، طی سال های اخیر سفرهای متعددی به کشورهای عربی حوزه خلیج‌ فارس داشته است.
وی در ماه نوامبر 2013 در اولین سفر منطقه ای خود به خاورمیانه با ملک عبدالله پادشاه سابق وسعود الفیصل وزیر خارجه وقت عربستان دیدار کرد واین کشور را هم پیمان مهم وبرجسته امریکا در منطقه توصیف کرد.
وی دراین سفر تلاش کرد تا تنش درروابط با عربستان را که به دلیل سیاست های آمریکا در خصوص پرونده هسته ای ایران، سوریه، مصر وفلسطین ایجاد شده بود از بین ببرد.
عربستان نسبت به آنچه سیاست های ضعیف آمریکا در قبال شهرک سازی در فلسطین، عقب نشینی اوباما از تهدید به حمله نظامی به دولت بشار اسد وبهبود روابط با ایران ودادن فرصت برای گسترش نفوذ این کشور درمنطقه می دانست، خشمگین ونگران بود وکری سعی داشت این کشور را آرام کند.
پس ازمرگ ملک عبدالله، پادشاه عربستان درسوم بهمن سال 1393وتعیین ملک سلمان به عنوان جانشین وی و ادامه روند مذاکرات هسته ای بین ایران وکشورهای غربی، سفرهای کری به منطقه وکشورهای حاشیه خلیج فارس افزایش یافت تا به قول خود به کشورهای عربی در باب مذاکرات هسته‌ای با ایران تضمین بدهد که منافع آنها به خطر نخواهد افتاد.

*** اعراب باید در راستای دستورات ومنافع واشنگتن حرکت کنند
کری در 5 مارس 2015 ( 15 اسفند 1393) بلافاصله پس ازمذاکرات هسته ای با ایران به عربستان سفر کرد تا در نشست وزرای خارجه کشورهای حاشیه خلیج فارس در ریاض شرکت کند.
کری پس ازاین نشست با سلمان پادشاه جدید عربستان ملاقات کرد واوضاع در منطقه و روابط دو جانبه، را مورد بحث و بررسی قرار داد.
وزیر خارجه آمریکا پس از دیدار با سعود الفیصل در یک کنفرانس خبری باز هم ایران را به حمایت از تروریسم متهم کرد وگفت که توافق هسته‌ای با ایران موضع ما در قبال اقدامات ایران را تغییر نمی‌دهد.
وزیر خارجه آمریکا مدعی شد که واشنگتن هنگام مذاکره درباره پرونده هسته‌ای ایران از دیگر اقدامات این کشور از جمله آنچه حمایت از تروریسم خواند چشم پوشی نمی‌کند.
جان کری ادامه داد: ما برای عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تلاش می‌کنیم، به اینجا آمده‌ام تا کشورهای خلیج فارس را در جریان گفتگوهای هسته‌ای قرار دهم. هنوز شکاف‌های جدی در گفت وگوهای ما با ایران برای توافق هسته‌ای وجود دارد. مقداری پیشرفت در این گفت وگوها داشتیم.
وزیر خارجه امریکا تلاش داشت تا برای ایجاد شکاف بین ایران و کشورهای عربی، ایران را به عنوان تهدید اعلام کند. در عین حال سعی داشت که خود را هم پیمان عربستان و برخی دولت های منطقه معرفی کند تا از این طریق نیز منافع خود را درمنطقه پیگیری نماید وبده بستان سیاسی واقتصادی داشته باشد.
این سفر که بدنبال مذاکرات هسته ای صورت گرفت نشان داد که آمریکا ازیک سو سعی دارد به کشورهای عربی اطمینان دهد که منافع آنها به خطر نمی افتد وحرکت ایران در چارچوب یک برنامه صلح آمیز هسته ای است واز سوی دیگر تلاش نمود با فشار بر ایران در مذاکرات وبا جوسازی رسانه ای و خبری و سیاسی، نگرانی کشورهای منطقه را در رابطه با عملکرد ایران و برنامه هسته ای مطرح کند و با ایران در مذاکرات به چانه زنی بپردازد.
آمریکا همچنین در ادامه توسعه نظامی گری در منطقه بدنبال استمرار بحران بود تا از این طریق سلاح های بیشتری به عربستان و کشورهای عربی نفت خیز بفروشد، قیمت نفت را پایین نگه داشته و اقتصاد خسارت دیده خود را سرپا نگه دارد. لذا با فرافکنی و تهدید نشان دادن ایران به دنبال فریب کشورهای عربی برای پذیرش سلطه خود بر این کشورهاست. تا از این طریق به کشورهای عربی ثابت کند که حمایت آمریکا را نیاز دارند و باید برای توسعه نظامی گری و امنیت منطقه، پول خرج کنند ، قیمت نفت را پایین نگه دارند ، سلاح از آمریکا بخرند و در راستای دستورات و منافع واشنگتن حرکت کنند.
به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها با ژست همگرایی وحمایت ازحکام وابسته به خود در منطقه خلیج فارس چاره کار را در این دیدند که برای آرامش مقطعی، تضمین‌های امنیتی و... به آنها ارائه بدهند، اگر چه این تضمین‌ها اوضاع را برای این کشورها تغییر نمی‌دهد وافزایش نفوذ منطقه‌ای ایران همچنان بزرگ‌ترین کابوس آنها به شمار می‌رود.

***امریکا درمصر صاحب منافع است
جان کری در 22 اسفند 1393 برای شرکت در اجلاس اقتصادی سه روزه شرم الشیخ وارد مصر شد وبا عبدالفتاح السیسی رئیس جمهور مصر، محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین و عبدالله دوم پادشاه اردن، دیدار کرد.
محور مذاکرات کری در شرم الشیخ گفتگو درباره مبارزه علیه داعش و بحران مالی حکومت خودگردان فلسطینی بود .
وزیر خارجه آمریکا در اجلاس شرم الشیخ بر حمایت قاطع این کشور از دولت مصر تأکید کرد و گفت: ما نسبت به امنیت و پیشرفت اقتصادی مصر ملتزم هستیم ، مصر از نظر تاریخی و فکری مهمترین کشور منطقه و بخش تعیین‌کننده‌یی در جهان عرب است. تمامی ما در اینجا در موفقیت مصر صاحب منافعیم. به این دلیل آمریکا نسبت به حمایت از مصر و اصلاح اقتصادی آن ملتزم است.

*** راهبرد مشترک آمریکا، اعراب ورژیم صهیونیستی مهار ایران است
وزیر خارجه آمریکا در سوم آگوست 2015 ( 13 مرداد 94 ) در راستای سفر دوره ای خود به منطقه ابتدا برای افزایش همکاری‌های استراتژیک به مصر رفت وبا سامح شکری وزیر خارجه وعبدالفتاح السیسی رئیس جمهوری این کشور دیدار کرد و سپس برای شرکت در نشست شورای همکاری خلیج فارس عازم قطر شد و در اجلاس وزرای خارجه این شورا در دوحه شرکت کرد.
در نشست وزرای خارجه عربی با جان کری مباحث و موضوعات زیادی مطرح شد که مهم ترین موضوع بحث توافق هسته ای بین ایران و5+1 بود که کری درباره نگرانی کشورهای عربی نسبت به توافق صورت گرفته توضیحات وقول هایی را به کشورهای مزبور ارائه کرد. جان کری همچنین درمورد سایر مباحث منطقه ای همچون بحث سوریه، داعش، عراق ویمن به گفت وگو با وزرای خارجه کشورهای شورای همکاری پرداخت وراهکارهای موجود برای مقابله با گسترش تروریسم را نیز مورد بررسی قرار داد. در رابطه با اهداف و مقاصد این سفر به موارد و نکات آن اشاره هایی می شود.
اولین هدف سفر کری به منطقه رفع نگرانی کشورهای عربی پیرامون بحث توافق هسته ای و اطمینان دادن به کشورهای هم پیمان خود در منطقه در مورد عدم نگرانی درباره این توافق و توضیحاتی پیرامون آن بود. به طوری که جان کری در دیدار همتای مصری خود به صراحت بیان کرد: هیچ مساله مبهمی در برنامه وین وجود ندارد. اگر این توافق به طور کامل انجام شود، مصر و دیگر کشورهای منطقه نسبت به گذشته ازامنیت بیشتری برخوردارند، هم پیمانان منطقه ای نگران آن هستند که توافق هسته ای با ایران هدف واشنگتن برای برقراری رابطه نزدیکتری با ایران است. دولت اوباما معتقد است که توافق به ثبات و آرامش منطقه می‌انجامد.
دومین هدف کری تلاش برای تغییر در توازن منطقه ای به نفع آمریکا و هم پیمانان خود بود در حالی که متحدان آمریکا از وضعیت مناسبی در منطقه برخوردار نیستند، حضور وزیر خارجه آمریکا برای تاکید مجدد بر ائتلافهای گذشته برای تقویت روحیه حامیان آمریکا صورت گرفت این موضوع در رابطه با کشورهای سوریه، یمن و عراق به طور آشکار در بیانیه پایانی ذکر شده بود. در بحث یمن کشورهای عضو خلیج فارس خواستار بازگشت منصور هادی به یمن بوده و در بیانیه پایانی ذکر گردید که این وزرا از بازگشت وزیران و نمایندگان دولت مستعفی یمن به عدن استقبال و خواستار پایان فوری درگیری ها هستند.
در مورد عراق نیز در بیانیه آمده بود : وزرا بر اهمیت یک دولت فراگیر در عراق و اجرای اصلاحات در این کشور تاکید دارند. این دولت فراگیر اولاً منظور دولتی غیر شیعی است وثانیاً اجرای اصلاحات نیز از منظر آنها حضور احزاب معاند دولت عراق همچون حزب بعث است.
در رابطه با بحران سوریه نیز از آنجایی که عربستان در به ثمر رسیدن اهداف خود در یمن شکست خورده و نیاز داشت که با سایر کشورها به جز آمریکا پیرامون برون رفت از بحران سوریه گفت وگو کند، بنابراین رویکرد آمریکا راه حل سیاسی برای پایان بحران بود که جان کری نیز در سخنان خود گفت: هیچ راه حل نظامی در سوریه وجود ندارد بلکه راهکار این کشور سیاسی است. شاهد مثال آن نیز حضور روسیه در این نشست در مورد بحران سوریه بود.
هدف سوم وی تاکید دوباره آمریکا بر مباحث نشست کمپ دیوید بود که بین آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس در تیرماه 1394 برگزار گردید و در مورد ارتش مشترک عربی و سپر دفاع موشکی بود.
جان کری در نشست وزرای خارجه در دوحه گفت: امروز ما در حال پیشرفت آنچه هستیم که در کمپ دیوید اتقاق افتاد ولی شخصاً برنامه‌های بیشتری برای انجام دادن داریم. بنابراین کری ضمانت اجرا به کشورهای عربی پیرامون نشست کمپ دیوید داد.
چهارمین هدف وزیر خارجه آمریکا حل وفصل مساله فلسطین و رژیم صهیونیستی واز سرگیری روند سازش از طریق مذاکرات مستقیم بود. بیانیه پایانی نشست شورای همکاری گفت: آمریکا و شورای همکاری خلیج فارس بر ضرورت حل وفصل مناقشه اسرائیل و فلسطینیان بر اساس یک توافق صلح عادلانه و پایدار که به تشکیل کشور مستقل فلسطینی در کنار اسرائیل منجر می شود ، تاکید دارند. آنچه از متن توافق استنباط می شود این است که به یک کشور فلسطینی در کنار اسرائیل تاکید شده و این دو پیام مهم دارد که یکی کشورهای عربی به نوعی موجودیت رژیم صهیونیستی را به رسمیت شناخته وپیام دیگر آن تثبیت حضور رژیم صهیونیستی درمنطقه به عنوان کشوری ازخاورمیانه وهمچنین دولتی که می تواند به عنوان بازیگری که صلح را در منطقه پیاده می کند، نقش ایفا کند.
هدف پنجم کری مشروعیت بخشیدن به حملات آمریکا به مواضع داعش بود. دربیانیه پایانی ذکر شد که: وزیران جنایت های وحشیانه داعش از جمله حمله به عبادتگاه ها را محکوم و تاکید کردند، جنگ با تروریسم و توحش است.
طبیعی است آنچه برای آمریکا مهم است منافع این کشور است و به بهانه مبارزه با تروریسم و جنگ با داعش سعی در تثبیت حضور خود در منطقه دارد و بر همگان روشن است که خود آمریکا از عوامل اصلی به وجود آورنده این گروه تروریستی بوده است.
در مجموع دو نتیجه کلی از مباحث مذکور می توان استنباط کرد: اول اینکه راهبرد مشترک آمریکا، اعراب ورژیم صهیونیستی مهار ایران پس از توافق هسته ای یا دوران پسا توافق است و به زعم خودشان همان طور که در بحث هسته ای توانستند بازدارندگی برای ایران به وجود بیاورند در مباحث منطقه ای نیز می توانند محدودیت هایی را برای ایران در حمایت های خود از هم پیمانان منطقه‌ای اش به وجود آورند و دوم اینکه آمریکا از طرح مباحث موجود در بیانیه پایانی نشست دوحه سعی در ریخت شناسی جدیدی درمنطقه بر پایه حمایت ازحامیان خود و سرکوب یا از بین بردن مخالفانشان دارد.

***عربستان نمی‌تواند بدون حمایت آمریکا باقی بماند
وزیر خارجه آمریکا در سفر دیگر خود به عربستان که در تاریخ 25 اکتوبر 2015 ( 4 آبان 1394) صورت گرفت با ملک سلمان پادشاه عربستان دیدار وگفت وگو کرد.
در خصوص اهداف پیدا و پنهان این سفر جان کری به عربستان می توان گفت که این سفر 2 محور داشت یک محور ظاهری و یک محور پنهانی. محور ظاهری این بود که کری به عربستان رفت تا حکومت ریاض را به حضور درکنفرانس ژنو 2 در مورد بحران سوریه راضی کند وهمچنین مخالفان وائتلاف ملی به رهبری 'احمد الجربا' متقاعد به حضور نماید.
کری در این راستا هزینه بالایی پرداخت کرد که نشان دهد عربستان و آمریکا با یکدیگر تفاهم دارند و مشکلی وجود ندارد و اگر مشکلی هم است در تاکتیک بوده و اهداف مشخص است.
در این دیدار همچنین توافق شد که بشار اسد در آینده سیاسی سوریه حضور نداشته باشد و صحبت‌هایی علیه حزب‌الله و ایران ایراد شد وطرفین تلاش کردند که یکدیگر را راضی و هماهنگ نشان دهند.
محور پنهان سفر این بود که کری عربستان را تهدید کرد که اگر در کنفرانس ژنو 2 شرکت نکند، نوبت به عربستان می‌رسد و بحث تقسیم و به هم ریختن نظام سیاسی عربستان و به خطر افتادن منافع خاندان سعودی و آمریکا در منطقه به میان خواهد آمد.
کری می‌دانست که در عربستان درگیری شدیدی بین خاندان آل سعود وجود دارد، فعالیت های مربوط به حقوق زنان و گروه‌های سیاسی و تحرکات منطقه شیعه نشین الشرقیه درعربستان، شرایط بحرانی یمن وشرایط دشوار بحرین همگی درمجموع نشان می‌دهد که عربستان وارد یک بحران گسترده خواهد شد.
تلاش‌های عربستان طی سه سال گذشته در خصوص سوریه نیز کاملاً با شکست روبرو شده که این موضوع پیری دیپلماسی عربستان و عدم ابتکار و پیشرفت در سیاست خارجی این کشور را نشان می‌دهد، این یک خطر جدی برای حاکمان سعودی است و عربستان تلاش کرد که این سفر کری صورت بگیرد تا بهانه‌ای برای تغییر مواضعش پیدا کند چرا که مواضع سعودی‌ها طی چند ماه اخیر بسیار تند و غیر منطقی و کاملاً در جهت رویارویی با سازمان‌های بین‌المللی و کشورهای منطقه بوده است.
درواقع این سفر جان کری نجات دهنده سیاست عربستان سعودی بود، تغییر موضع عربستان درباره ژنو 2 و کوتاه آمدن سعودی‌ها به دلیل مواضع کری بود و آنها خواستند نشان دهند که چون آمریکا این سیاست‌ها را اعلام کرده، عربستان راضی شده و موضع خود را نسبتاً تعدیل کرده است، در حالی که کری حق ندارد در مورد آینده سیاسی دولت سوریه و یا حزب الله لبنان اظهار نظر کند چرا که حزب الله بزرگترین گروه سیاسی در لبنان است و طرفداران آن نیمی از جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند.
اظهارات جان کری صرفاً برای راضی کردن طرف مقابل بود تا به نوعی نشان دهد مشکلی با عربستان سعودی وجود ندارد. آمریکا در راستای سیاست‌های تند عربستان که در مقابل خط مقاومت است، یک نوع داد و ستد سیاسی ظاهری را در پیش گرفت تا عربستان از بحث‌های خود درباره سوریه کوتاه آید و نتیجه بگیرند که مشکلی نیست و عربستان در کنفرانس ژنو 2 شرکت می‌کند.
کری در سفر منطقه‌ای خود به عربستان تلاش کرد که در مقابل روسیه خود را به عنوان هماهنگ کننده و متحد در صف مخالفان سوریه نشان دهد و در سطحی قوی و منسجم در قبال روسیه، چین، ‌ایران و حزب‌الله ظاهر شود.
رسانه‌ها روی این محور ظاهری تکیه زیادی داشتند، اما روی محور پنهانی کمتر تمرکز شد در حالیکه بسیار مهم‌تر، عملی‌تر و کاربردی ‌تر بود. در محور ظاهری که اظهارنظر شد چه درباره ایران، چه حزب‌الله و چه آینده سیاسی بشار اسد هیچ اتفاق خاصی رخ نمی‌دهد چرا که آنها سال‌های طولانی این سخنان را گفته‌اند اما جز شکست وعقب‌نشینی چیزی نداشته‌اند و در مورد سوریه آنچه را ایران وحزب‌الله به آن معتقد بود پیش می‌برند که همان راه‌ حل سیاسی است.
این مواضع ظاهری و درجهت جنگ روانی ودلجویی ازعربستان سعودی بود که به دلیل خدمات بی‌شائبه در جهت تحقق اهداف آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه انجام شد و در جایی نیز آمریکا در جهت راضی کردن طرف سعودی و هم برای تعدیل موضع‌گیری سعودی‌ها مواضعی را اتخاذ کرد، اما در پنهان هشدارها و اخبار ناگواری برای دولتمردان سعودی به همراه داشته است.
عربستان نمی‌تواند بدون حمایت آمریکا باقی بماند، همه پول سعودی‌ها در آمریکاست و آمریکا خیلی ساده می‌تواند همه آن را مصادره کند، نفت عربستان در اختیار آرامکو است که یک شرکت آمریکایی است، سیستم امنیتی آنها مانند هواپیماهای آواکس و پایگاه‌های آمریکایی و سیستم نظامی و تسلیحاتی نیز همه آمریکایی است و آنها غرق در حمایت آمریکا هستند.

*** مخالفان حکومت سوریه باید متحد شوند
وزیر امورخارجه آمریکا دریک سفر سه روزه به شماری از کشورهای خاورمیانه در تاریخ23 نوامبر 2015 ( سوم آذر 94) وارد ابوظبی پایتخت امارات متحده عربی شد. سفر منطقه‎ای کری به ابوظبی، تل آویو، قدس اشغالی ورام الله بود.
وزیر امور خارجه آمریکا درابوظبی نشستی سه جانبه با محوریت بحران سوریه با عادل الجبیر ، وزیر امور خارجه عربستان وعبدالله بن زاید آل نهیان ، وزیر امور خارجه امارات تشکیل داد. سه طرف درباره مسائل منطقه‎ای و موضوعات امنیتی دوجانبه از جمله جنگ در سوریه و ادامه تلاش‎ها برای مقابله با داعش بحث و تبادل نظر کردند.
وزیران امور خارجه آمریکا، عربستان و امارات همچنین بر اهمیت تلاش‎های چندجانبه برای انتقال سیاسی قدرت در سوریه بر اساس اعلامیه ژنو تاکید کردند و مدعی شدند هدف مشترک آنان تحقق کشوری یکپارچه، باثبات و کثرت‎گرا است. این سه دیپلمات که کشورهایشان در جبهه مخالفان بشار اسد ، رئیس جمهوری سوریه قرار دارند ، قول دادند از مخالفان به اصطلاح میانه‎رو سوریه حمایت کنند.
کری در این دیدارها راههای متحد کردن مخالفان سوری در کنفرانسی که قرار بود ماه سپتامبر همان سال در عربستان برگزار شود را مورد بررسی قرار داد.
جان کری ، در ایستگاه دوم سفر خود به فلسطین اشغالی رفت وبا نخست وزیر رژیم صهیونیستی درباره روابط دو جانبه و تحولات اخیر در سرزمین‎های فلسطینی در پی شکل‎گیری انتفاضه قدس دیدار و گفت وگو کرد. سفر جان کری به سرزمین های اشغالی برای بار دوم ظرف دو هفته صورت گرفت.

***کنار عربستان ایستاده ایم اما کاهش تنش ها میان ریاض و تهران برای امریکا مهم است
جان کری در 23 ژانویه 2016 (4 بهمن 94) و پس از امضای توافق هسته ای در سفری به عربستان به همراه عادل الجبیر در نشست وزرای خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس شرکت کرد. وی همچنین با سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان در ریاض دیدار کرد و تحولات اوضاع در منطقه و تحرکات بویژه تحولات اوضاع در سوریه و همچنین اقدامات علیه ایران مورد بررسی قرار داد.
کری پس از دیدار با همتای عربستانی خود گفت که ایالات متحده همچنان نسبت به برخی فعالیت‌های ایران در دیگر کشورها نگرانی دارد و برای نمونه از حمایت ایران از گروه‌هایی نظیر حزب‌الله لبنان نام برد. عادل الجبیر نیز پس از دیدار خود با جان کری، ایران را متهم کرد که هم‌چنان حامی اصلی تروریسم در جهان است و گفت که به باور او نزدیکی روابط ایران و ایالات متحده محتمل نیست.
همزمان با سفر کری به عربستان جو بایدن، معاون رئیس ‌جمهور آمریکا نیز به ترکیه رفت تا حمایت خود را از حزب عدالت و توسعه که درگیر انواع بحران های داخلی و خارجی شده، بیان کند؛ اما دولت آمریکا همزمان خواستار این شد که ترکیه نقش فعال تری در جنگ علیه داعش در سوریه و عراق بازی کند.
به نظر می رسد مقامات دولت آمریکا بعد از اجرایی شدن برجام، تمرکز خود را بر کاهش تنش ها در خاورمیانه علی الخصوص بحران سوریه قرار داده اند. به همین دلیل است که جان کری، وزیر خارجه آمریکا رهسپار ریاض شد تا به متحد خود تضمین هایی مبنی بر اینکه حتی بعد از توافق هسته ای با ایران و رفع تحریم ها، ریاض از حلقه متحدان واشنگتن خارج نمی شود، بدهد. همچنین واشنگتن تلاش کرد تا با همکاری کشورهای طرفدار خود در منطقه، راهی برای حل مشکل سوریه بیابد.
یکی دیگر از اهداف جان کری از سفر به عربستان این بود که پیگیر توافق و تهیه لیستی برای شرکت گروه های مخالف بشار اسد در فرایند مذاکرات صلح شود. زیرا شناسایی و اجماع بر گروه های مخالف برای شرکت در مذاکرات یکی از چالش های جدی بود وحتی نشست صلح را که قرار بود 5 بهمن برگزار شود به 9 بهمن به تعویق انداخت. ریاض خواهان شرکت گروه هایی نظیر جیش الاسلام و احرار الشام در مذاکرات بود که گروه هایی تروریستی در سوریه هستند و از زیر شاخه های القاعده به حساب می آیند.
اما جان کری، در حالی ریاض را ترک کرد که به گفته برخی منابع خبری، عربستانی ها هر آن چه دوست نداشتند را از دهان او شنیدند. اظهاراتی که در دیدار او با وزرای امور خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس که اکثر آنها متحد عربستان هستند نیز تکرار شد که ناراحتی عربستانی ها را بیشتر کرد. بعد از این دیدارها، مقام های عربستانی و دیگر مقامات عرب در دیدارهای خصوصی خود به روشنی از سیاست های ایالات متحده امریکا ابراز ناراحتی کردند و گفتند که از حفظ دوستی و اتحاد با امریکا به سود منافع خود ناامید شده اند. به ویژه عربستان که از جان کری خواست که ایالات متحده تضمین عملی دهد بعد از اجرای برجام و پایان مناقشه هسته ای ایران، تهران در امور داخلی کشورهای منطقه دخالت نمی کند و امریکا برگه های برنده ایران را از دستانش خارج می کند. خواسته ای که کری آن را رد کرد و گفت که قرار نیست ایالات متحده به کسی تضمین بدهد و منافع آن را تامین کند.
یکی از مسئولان وزارت امور خارجه امریکا که خواست نامش فاش نشود در این باره گفت: جان کری با این هدف به ریاض سفر کرد که بفهمد خشم عربستان سعودی از ایران بعد از حمله به سفارت و کنسولگری اش در این کشور چه اندازه اهمیت دارد و تا کجا باید آن را جدی گرفت؟ ما در این قضایا به طور کامل در کنار عربستانی ها ایستاده ایم اما کاهش تنش ها میان ریاض با تهران نه تنها برای ایالات متحده بلکه برای کل منطقه مهم است.
یک دیپلمات عرب نزدیک به مذاکرات ریاض نیز در این باره گفت: کری در دیدار با مقام های عربستانی و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به صراحت گفته است که تلاش امریکا برای نزدیکی روابط با ایران امری بدیهی و عادی است و لزومی نمی بیند برای این کار بخواهد رضایت عربستان سعودی یا کشور دیگری را جلب کند.
با وجودی که جان کری، وزیر امور خارجه ایالات متحده در کنفرانس مطبوعاتی خود با همتای عربستانی اش گفت که امریکا نگرانی عربستان را از توافق هسته ای با ایران درک می کند و در همین راستا همکاری های خود با کشورهای عربی شورای همکاری خلیج فارس را برای استقرار سامانه دفاع موشکی افزایش می دهد، اما بسیاری از منابع نزدیک به عربستان می گویند که ریاض بر این باور است که واشنگتن چندان اهمیتی به نگرانی های ریاض نمی دهد و این اقدام را نیز تنها برای دل خوش کردن عربستانی ها انجام می دهد.
برخی از مقامات کشورهای شورای همکاری خلیج فارس می گویند که مساله کشورهای عربی استقرار سامانه موشکی یا فروش تسلیحات بیشتر به آنها برای ایجاد توازن با ایران نیست، چرا که چنین سلاح هایی را می توان از هر کشور دیگری هم تهیه کرد، علاوه بر آن مگر تاکنون کشورهای عربی سلاح های کمی از امریکایی ها و اروپایی ها خریده اند؛ مساله آنها این است که مشارکت استراتژیک عربی – امریکایی در محاق است و دیگر همه مسائل دیپلماتیک و مصالح اقتصادی را شامل نمی شود.
در عین حال عربستانی ها از این که جان کری به صراحت به آنها گفت که تحریم های اقتصادی به طور کامل از ایران رفع می شود و تهران می تواند به راحتی و بدون هیچ مشکلی به میلیاردها دلار پول بلوکه شده اش دست یابد نیز عصبانی هستند. عصبانیت آنها زمانی افزایش یافت که شنیدند جان کری به صراحت می گوید: حزب الله 70 یا 80 هزار موشک در اختیار دارد. آنها با شنیدن این اظهارات پرسیدند آیا کری با این حرف ها می خواست به نوعی اعتراف کند که حزب الله قدرتمند است؟ آیا می خواست قدرت آن را به ما ثابت کند و به نوعی به ما یادآور شود که ما در برابر حزب الله کاری نمی توانیم انجام دهیم؟ همه می دانیم که همه این سلاح ها از ایران به دست حزب الله می رسد، آیا کری می خواست به ما بفهماند که ایران قدرتمند است و ما باید با این قدرت کنار بیاییم؟
اختلاف نظر عربستانی ها و متحدانشان با کری فقط در مورد ایران بروز نکرد بلکه در مورد سوریه نیز این اختلاف نظر کاملا روشن بود. در حالی که ریاض با مخالفان سوری هم صدا است که باید قبل از آغاز هر گونه مذاکره ای محاصره شهرها توسط ارتش سوریه متوقف شود و حملات روسیه و ارتش سوریه علیه مخالفان پایان یابد، مواضع جان کری به روشنی نزدیک به سرگئی لاوروف، همتای روسی اش بود. او به صراحت گفت که مخالفان سوری باید بدون هیچ پیش شرطی پای میز مذاکره بروند و هیچ سنگ اندازی ای در این رابطه قابل قبول نیست. این اظهارات کری، عربستانی ها را بسیار در تنگنا قرار داد.
از سوی دیگر، در حالی که عربستان صرفا بر حضور مخالفان سوری حاضر در نشست ریاض برای مذاکره با نمایندگان حکومت سوریه در ژنو تاکید داشت، جان کری به صراحت گفت دیگر مخالفانی که در نشست ریاض شرکت نکردند نیز می توانند در مذاکرات ژنو شرکت کنند. این اظهار نظر دقیقا چیزی است که روسیه بیان می کرد.

*** تاکید امریکا بر ضرورت پایان درگیری‌ها در سوریه و یمن
جان کری در تاریخ 11 مارس 2016 ( 21 اسفند 94) پیش از برگزاری مذاکرات سوریه در ژنو با حضور هیات مخالفان سوری تحت حمایت ریاض، بار دیگر به عربستان سفر کرد ودر پایگاه نظامی ملک خالد در حفر الباطن در نزدیکی مرز عراق با ملک سلمان، پادشاه، محمد بن نایف ولیعهد، محمد بن سلمان وزیر دفاع و عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان دیدار نمود.
وزیر امور خارجه آمریکا در این دیدارها بر ضرورت پایان دادن فوری به درگیری‌ها در سوریه و یمن تاکید کرد.
کری همچنین تلاش کرد به مقامات سعودی درباره اهمیت روابط آمریکا و عربستان اطمینان دهد.
وزیر خارجه آمریکا امکان برقراری آتش بس در یمن را همچون تمهیداتی که در سوریه صورت گرفت، مورد بررسی قرار داد و گفت که دو طرف توافق کردند که برای نزدیک کردن راه‌های دستیابی به یک راه حل سیاسی در یمن عمل کنند.
الجبیر نیز گفت: ما مجددا در دیدار با وزیر خارجه آمریکا بر تعهداتمان تاکید کردیم که رهبران کشورهای شورای همکاری خلیج فارس برای آغاز روند بازسازی بلند مدت و طرح توسعه به محض پایان عملیات جنگی در یمن آن را اظهار کردند.
وی با این ادعا که عربستان به حمایت از روند سیاسی در یمن پایبند است، بر حمایت از آنچه که 'دولت قانونی' در یمن خواند، تاکید کرد.

***ایران هراسی وتقویت نظامی کشورهای عربی متخاصم با ایران
جان کری روز 6 آوریل 2016 ( 18 فروردین 95) برای شرکت در نشستی با حضور وزرای خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس با محوریت رایزنی درباره تحولات سوریه و یمن ، وارد منامه پایتخت بحرین شد.
این چهارمین سفر یک وزیر خارجه آمریکا به بحرین بود. آخرین سفر وزرای خارجه آمریکا به بحرین به دسامبر سال 2010 بازمی گردد که طی آن هیلاری کلینتون وزیر خارجه وقت آمریکا به منامه سفر کرده بود.
این نشست با هدف فراهم کردن مقدمات دیدار سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس با باراک اوباما رئیس‌جمهوری آمریکا برگزار شد که برای 21 آوریل در ریاض برنامه‌ریزی شده بود.
مقامات آمریکایی هرگاه به کشورهای عربی خلیج فارس و به خصوص به کشورهایی نظیر عربستان و بحرین یا حتی امارات که خصومت بیشتری با ایران دارند، سفر می کنند، آن سفر را یک متینگ سیاسی ضد ایرانی تبدیل می کنند.
سفر جان کری وزیر امور خارجه آمریکا به بحرین و دیدار با سران کشوری های عربی خلیج فارس یکی از همین موارد است. وی تلاش کرد تا متحدین منطقه ای آمریکا را راضی و خشنود کند و در این زمینه ادعاهایی را مطرح کرد.
کری در بحرین فعالیت های ایران را در منطقه نگران کننده توصیف نمود و خواستار کمک ایران به پایان درگیری ها در یمن و سوریه – البته همسو با منافع غرب- شد. کری در سخنی قابل تامل گفت که هدف از این سفر بررسی تغییر رفتار ایران پس از توافق هسته ای است. به عبارت دیگر آمریکایی ها یکی از مصادیق دقیق تغییر رفتار ایران پس از توافق هسته ای را در تغییر رفتار ایران با کشورهایی همچون عربستان می بینند.
کری در این سفر ایران را به جنگ افروزی در یمن متهم کرد و مدعی شد، عربستان پیشتاز صلح در این کشور عربی است.
اما مهمترین نکته این سفر اطمینان خاطر به کشورهای عربی برای زمینه سازی بیشتر تحریم ایران در حوزه موشکی است.
کری در پاسخ به نگرانی های سران عرب گفت: آمریکا به برداشتن تحریم های اقتصادی علیه ایران مطابق توافق انجام شده ادامه می دهد، اما تحریم های جدیدی برای مقابله با آزمایش های موشکی ایران اعمال خواهد کرد که در شورای امنیت در حال بررسی است.
همچنین سفر جان کری به بحرین تلاشی مجدد برای تقویت سیستم دفاعی و سایبری کشورهای خلیج فارس و مقدمات فروش سامانه های دفاعی پیشرفته به این کشورها برای تغییر موازنه نظامی با ایران در منطقه بود.
اظهارات کری به خوبی نشان می دهد که امریکا خود پرچم دار پروژه ایران هراسی در منطقه است. تلاش برای تحریم مجدد ایران، توسعه و عمق بخشی به پروژه ایران هراسی، تقویت نظامی کشورهای عربی متخاصم با ایران تنها بخشی از ادامه دشمنی آمریکا با ایران است که در سفر اخیر جان کری یک بار دیگر اثبات شد.
از سوی دیگر، یکی دیگر از اهداف سفر کری به منامه بررسی همکاری امنیتی شورای همکاری با ناتو بود. اوباما سال گذشته در دیدار با سران کشورهای حاشیه خلیج فارس در مجموعه کمپ ‌دیوید وعده داده بود، در راستای توافق هسته ‌ای با ایران همکاری‌ های امنیتی واشنگتن با این کشورها را تقویت خواهد کرد.
بعد از آن نشست، آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری‌، کار گروه‌ هایی با موضوع افزایش همکاری و توسعه پدافندهای یکپارچه موشک ‌های بالستیک، امنیت سایبری و دریایی، مقابله با تروریسم، آمادگی دریایی و فروش تجهیزات نظامی برگزار کردند.
از طرف دیگر ، سفر کری به منامه در برهه زمانی صورت گرفت که نهادها و سازمان های بین المللی حقوق بشری فعالیت های خود را با هدف افشای واقعیت های بحرین به شکل بی سابقه ای افزایش داده و رژیم آل خلیفه در معرض فشارهای بسیاری در زمینه نقض حقوق بشر و بازداشت های معارضان بحرینی قرار داده بودند تا تلاش های گسترده این رژیم و هم پیمانان منطقه ای و بین المللی اش برای بهبود وجهه آل خلیفه با شکست مواجه شود.
به همین دلیل یکی از اهداف سفر وزیر خارجه آمریکا به منامه، دیدار با مسئولان بحرینی و تلاش برای دستیابی به برون رفتی برای بحران 5 ساله بحرین بود. آمریکایی ها به خوبی می دانند، آل خلیفه با دو گزینه مواجه است و مجبور است، از این دو، یکی را انتخاب کند: تن دادن به خواسته مردم و انجام اصلاحات و تغییرات سراسری و فراگیر یا ادامه سرکوب ها.
به همین دلیل وزیر خارجه آمریکا در کنار دیدار با مسئولان بحرینی، با معارضان این کشور نیز دیدار و گفتگو کرد تا راه را برای دستیابی به راه حل سیاسی و مسالمت آمیز برای بحران این کشور هموارتر کند.
در مقابل این تحلیل از سفر وزیر خارجه آمریکا به بحرین، تحلیل دیگری حضور کری در بحرین را تاکید آمریکایی ها بر ادامه حمایت از آل خلیفه در سرکوب مردم بحرین و آزادی خواهان این کشور دانست، چراکه طی پنج سال گذشته رژیم آل خلیفه با تکیه بر کمک های آمریکا و رژیم صهیونیستی به سرکوب مردم بحرین پرداخت.
همچنین این سفر را می توان، مقدمه گشایش نخستین سفارت رژیم صهیونیستی در منامه و سپس در دوحه تلقی کرد، آن هم در برهه ای از تاریخ منطقه که شیوخ عرب حوزه خلیج فارس در افشای روابط پنهانی چندین ساله خود با رژیم صهیونیستی تلاش می کنند، بر یکدیگر سبقت بگیرند و بی پروا از عادی سازی روابط خود و داشتن منافع مشترک با این رژیم سخن می گویند.

***نهمین سفر جان کری به حوزه خلیج فارس در 16ماه گدذشته
وزیر خارجه امریکا که روزهای هشتم ونهم ژوئن (19 و 20 خرداد) در نهمین سفر خود در مدت 16 ماه گذشته به امارات و عربستان سعودی سفر کرد هدفش از این سفررا بررسی اوضاع خاورمیانه از جمله سوریه و یمن و تلاش ها برای مقابله با داعش اعلام کرده است.
وزیر خارجه آمریکا ابتدا به ابوظبی پایتخت امارات و سپس به منظور دیدار با مقامات سعودی به جده عربستان سفر کرد.
جان کربی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد: کری، که طی ماه‌های اخیر سفر خود به کشورهای عربی حوزه خلیج‌ فارس را افزایش داده است، در جریان دیدار بعدی خود با مقام‌های ارشد دولتی درباره پرونده‌های منطقه‌ای مورد توجه مشترک به ‌ویژه سوریه، لیبی، یمن و تلاش‌های ائتلاف ضد داعش رایزنی خواهد کرد.
اماشکی نیست که جان کری در دیدار با مقام‌های ارشد این کشورها درباره تبعیت اعراب از واشنگتن، مهار ایران، اتحاد مخالفان بشار اسد، کاهش تنش های منطقه ای وضرورت پایان درگیری‌ها درسوریه ویمن نیز گفت وگو خواهد کرد.
تهیه و جمع اوری: مریم کاظمی
خاورم*1049**1859

منبع : ایرنا

پربازدیدترین امروز

    website tracking