۸ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۳۳

وضعیت قرمز در غوطه شرقی

وضعیت قرمز در غوطه شرقی
تهران- ایرنا- روزنامه آسمان آبی در گزارشی، نوشت: یک هفته پس از خشونت‌ها و حملات بی‌سابقه به غوطه شرقی در سوریه که بیش از 500 کشته برجای گذاشت؛ شورای امنیت سازمان ملل متحد به اتفاق آرا رأی به آتش‌بس یک‌ماهه در این منطقه واقع در شرق دمشق داد.

در ادامه این گزارش آمده است: سوئد و کویت پیشنویس قطعنامه توقف درگیری‌ها در غوطه شرقی را با هدف امدادرسانی و ارسال کمک‌های انسانی ارائه کرده بودند که پس از سه روز مذاکره فشرده تمام اعضای شورای امنیت ازجمله روسیه به‌عنوان مهم‌ترین حامی حکومت سوریه به آن رأی مثبت دادند. امید می‌رود با اجرایی شدن آتش‌بس شرایط برای کمک‌رسانی به حدود 400 هزار غیر نظامی گرفتار در غوطه شرقی فراهم شود. قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل زمان مشخصی برای آتش‌بس اعلام نکرده و تنها خواستار آن شده که این آتش بس به سرعت اجرایی شود.

از سوی دیگر اشخاص، گروه‌ها و نهادهایی که از سوی سازمان ملل متحد در فهرست گروه‌های تروریستی اعلام شده‌اند، شامل داعش، القاعده و گروه تحریر الشام شامل این آتش بس نمی‌شوند. غوطه شرقی در حال حاضر تحت کنترل گروه‌های شبه‌نظامی مخالف حکومت سوریه ازجمله احرار الشام قرار دارد. در ساعات اولیه تصویب قطعنامه آتش‌بس در شورای امنیت سازمان ملل، بازهم بمباران غوطه شرقی ادامه یافت و رسانه‌ها از کشته شدن حداقل 40 نفر ازجمله هشت کودک در این حملات خبر دادند.

**محاصره غوطه شرقی و دلیل اهمیت این شهر
غوطه یکی از قطب‌های کشاورزی سوریه است که در نزدیکی دمشق پایتخت این کشور قرار دارد. طی دهه‌های اخیر حومه این شهر توسعه یافته و بر تعداد ساکنان آن افزوده شده است. شبه‌نظامیان مخالف اسد از بهار سال 2013 در شرق غوطه تحت محاصره ارتش سوریه قرار دارند. تخمین‌های اخیر سازمان ملل حاکی از این است که حدود 393 هزار غیر نظامی در غوطه شرقی تحت محاصره قرار دارند. سازمان ملل اعلام کرده حدود 272 هزار نفر در این منطقه نیاز فوری به کمک‌های غذایی و دارویی دارند. در حال حاضر حدود یک سوم جمعیت غوطه شرقی یا در داخل این شهر آواره هستند یا به دمشق گریخته‌اند. این آمارها چندان قابل اتکا نیست چراکه پیش از این نیز آمارهای سازمان ملل درمورد تعداد غیر نظامیان حاضر در شرق حلب بیش از رقم واقعی بود.

با وجود این با توجه به عدم وجود منابع معتبر در داخل سوریه، آمار سازمان ملل قابل اعتمادترین اعداد و ارقام اعلام شده درمورد بحران سوریه است. غوطه شرقی برای حکومت سوریه اهمیت زیادی دارد و مهم‌ترین دلیل آن اتصال این منطقه به شرق دمشق پایتخت این کشور است. برد خمپاره‌های مورد استفاده شبه‌نظامیان مستقر در شرق غوطه تا مرکز دمشق می‌رسد. بخش قدیمی دمشق طی ماه‌های اخیر بارها هدف خمپاره‌های شبه نظامیان این منطقه قرار گرفته است.

**محدودیت‌های غیرنظامیان در غوطه شرقی
خروج از محاصره به مواردی استثنا برای بسیاری از غیرنظامیان و ساکنان غوطه شرقی غیرممکن است. برخی از ساکنان این منطقه که کارمند خدمات عمومی هستند اجازه عبورومرور از گذرگاه وفیدین در نزدیکی ‌دوما را به‌صورت محدود و تحت نظارت کامل دریافت کرده بودند. بااین‌حال این تردد نیز به دلیل وجود مناطق مین‌گذاری شده و تک‌تیراندازها بدون ریسک نبودند. گفته می‌شود اخیرا مقام‌های سوری برگه‌هایی را بر فراز غوطه شرقی پرتاب کرده و از مردم خواسته‌اند تا هر چه زودتر این شهر را ترک کنند.

این در حالی است که پیش از این هرگونه تلاش غیرنظامیان غوطه شرقی برای خروج با ممانعت روبه‌رو می‌شد. در یک مورد حدود هشت ماه قبل سازمان ملل قصد داشت 500 غیرنظامی را که اغلب آن‌ها شهروندان بیمار و کودکان بودند از غوطه شرقی خارج کند، اما با این خواسته سازمان ملل مخالفت شد و 22 نفر از این غیر نظامیان در اثر بیماری جان باختند. بااین‌حال در اواخر دسامبر و در پی توافق حاصل شده میان شبه نظامیان و حکومت سوریه 35 غیرنظامی بیمار اجازه خروج از غوطه شرقی را کسب کردند و در مقابل تعدادی از نظامیان سوری در بند شبه‌نظامیان به مقام‌های حکومتی این کشور تحویل داده شدند.

با وجود محدودیت‌هایی که حکومت سوریه اعمال کرده، شورشیان مستقر در مناطقی از غوطه شرقی هم عبورومرور غیر نظامیان را با موانعی روبه‌رو کرده‌اند. این شبه‌نظامیان که کنترل طرف مقابل گذرگاه وفیدین را در دست دارند تنها به افراد مشخصی اجازه عبور می‌دهند و هر فرد دیگری که درخواست تردد کند، بلافاصله بازداشت می‌شود. براساس گزارش نهاد‌های حقوق بشری وابسته با سازمان ملل شبه‌نظامیان مستقر در غوطه، به زنان، مردان و نوجوانانی که توان جنگیدن دارند اجازه خروج از محاصره را نمی‌دهند.

**ارسال مواد غذایی به غوطه شرقی
وضعیت انسانی در غوطه شرقی به‌شدت بحرانی است و هشدار داده می‌شود بحران سربرنیتسا در میانه دهه 90 میلادی این بار در غوطه شرقی رقم بخورد. حملات هوایی سوریه و روسیه علیه گروه‌های شبه نظامی، درگیری‌های داخلی و ناتوانی شبه نظامیان در اداره غوطه شرقی عوامل تاثیرگذار در بحران انسانی در غوطه شرقی هستند، اما مهم‌ترین عامل بحران، محاصره این شهر و جلوگیری از ارسال غذا و کمک‌های بشردوستانه به غیر نظامیان به شمار می‌آید.

طی سال‌های اخیر سازمان ملل و صلیب سرخ سوریه محموله‌هایی از کمک‌های غذایی و دارویی را به داخل غوطه شرقی رساندند. بااین‌حال این مجوز‌ها به‌ندرت صادر شده و بسیاری از محموله‌های کمکی هم در مسیر عبور به سرقت می‌رفت یا در ازای دریافت پول آن‌ها را به مردم تحویل می‌دادند. در فاصله سال‌های 2014 تا 2017 شورشیان از تونل‌هایی که داخل غوطه شرقی حفر کردند علاوه برمواد غذایی، دارو و سوخت، سلاح و مهمات را نیز عبور می‌دادند، اما در بهار 2017 این تونل‌ها تحت کنترل ارتش سوریه در آمد و امکان عبور این محموله‌ها نیز از بین رفت.
**بحران انسانی در غوطه شرقی
تابستان گذشته گروه‌های شورشی مستقر در غوطه شرقی با نمایندگان روسیه توافق کردند تا به بحران انسانی در غوطه شرقی پایان دهند. بااین‌حال این توافق بارها نقض شده و در اواخر سال 2017 نیز ارتش سوریه حلقه محاصره دور غوطه شرقی را با هدف مقابله با گروه‌های شبه‌نظامی تنگ‌تر کرده است. گزارش اخیر سازمان جهانی غذا وابسته به سازمان ملل نشان می‌دهد با توجه به محاصره غوطه شرقی و کمبود شدید مواد غذایی، قیمت‌ها از زمان بسته شدن گذرگاه وفیدین تا 140 درصد افزایش یافته است.

در حال حاضر هم قیمت اقلام مورد نیاز غیر نظامیان 6 برابر بیشتر از متوسط قیمت‌ها در کل سوریه است. ناظران بین‌المللی هشدار داده‌اند که وضعیت انسانی در غوطه شرقی وخیم‌ترین شرایط را در دوران جنگ داخلی سوریه ثبت کرده است. براساس گزارش‌ها 12 درصد کودکان زیر پنج سال به‌شدت دچار سؤتغذیه هستند و 36 درصد کودکان این رده سنی هم رشد کافی ندارند.

**شورشیان مستقر در غوطه شرقی
دو گروه شبه‌نظامی رقیب بخش‌های عمده‌ای از غوطه شرقی را تحت کنترل خود دارند و رقابت خونین این دو گروه باعث شده تا بحران انسانی در این منطقه شدت یابد. شمال دوما که بخش‌های شرقی مناطق تحت محاصره را شامل می‌شود مناطقی است که تحت کنترل گروهی سلفی به نام «ارتش اسلام» قرار دارد. اطراف دمشق نیز که جنوب شرق مناطق تحت محاصره را دربرمی‌گیرد تحت کنترل گروه‌های شبه‌نظامی وابسته به ارتش آزاد سوریه قرار دارد که از رابطه‌ای نزدیک با اخوان‌المسلمین برخوردار است.

در مناطق شمال غربی هم احرار الشام دیگر گروه سلفی حضور دارد که در شمال سوریه نیز از نفوذ زیادی برخوردار هستند. تحریر الشام گروهی که به‌تازگی رابطه‌اش با القاعده را قطع کرده نیز در برخی مناطق غوطه شرقی حضور دارد و تصور می‌شود در شمال سوریه نیز قدرتمندترین گروه شورشی باشد.

**تحولات اخیر در غوطه
طی یک هفته اخیر عملیات هوایی در شرق غوطه به‌طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است و صدها غیر‌نظامی تحت محاصره در این منطقه کشته شده‌اند. روزنامه دولتی «الوطن» سوریه اعلام کرده است به زودی عملیات زمینی علیه گروه‌های شبه‌نظامی در غوطه شرقی آغاز می‌شود. در روزهای اخیر درخواست‌ها برای توقف عملیات هوایی با هدف خروج غیر نظامیان شدت یافته و شورای شهر دوما هم خواستار واکنش جامعه جهانی به این درگیری‌های خونین شده است. فارس الشهابی یکی از اعضای مجلس سوریه در توضیح عملیات ارتش سوریه می‌گوید: «ارتش سوریه برای انجام این عملیات مشروعیت کامل دارد. هیچ گروه تروریستی و شبه نظامی نباید در نزدیکی دمشق فعال باشد.»

**راه‌های پایان بحران
به نظر می‌رسد هدف نهایی حکومت سوریه از عملیات علیه شبه نظامیان در غوطه شرقی این است که می‌خواهد بر تمام مناطق تحت محاصره این منطقه حکمفرما شود. در پاییز 2017 روسیه رهبری مذاکراتی را بر عهده داشت که براساس آن قرار بود شبه‌نظامیان شرق غوطه را ترک و به ادلب بروند. مشابه این مذاکرات در دیگر مناطق تحت‌کنترل گروه‌های شبه‌نظامی نیز صورت گرفته بود و براساس آن، شورشیان یا باید تسلیم می‌شدند یا انتقال امن به مناطق تحت‌کنترل شبه‌نظامیان در شمال سوریه را می‌پذیرفتند. در مذاکراتی که با روسیه صورت گرفته بود برخی شورشیان خواستار آن بودند تا در منطقه ملیحا گذرگاه تجاری دیگری ایجاد شود تا اتکای این شورشیان به گذرگاه وفیدین که تحت کنترل سلفی‌های «ارتش اسلام» قرار دارد کاهش یابد.

درنهایت این مذاکرات به بن بست رسید. اخیرا روزنامه لبنانی «الاخبار» گزارش داد حکومت سوریه خواستار آن است تا اعضای تحریر الشام و فیلق الرحمان یکی از گروه‌های شبه‌نظامی تاثیرگذار در غوطه شرقی به ادلب منتقل شوند. در همین حال مذاکره‌کنندگان روسیه و مصر در حال کار روی توافقی هستند که مورد تایید طرف‌های درگیر قرار گیرد. گفته شده است اگر این مذاکرات نیز به نتیجه نرسد، احتمال عملیات زمینی روسیه در غوطه شرقی آغاز می‌شود؛ تجربه‌ای که در حلب حاصل شد و درنهایت به خروج سازمان‌یافته شورشیان از این شهر انجامید می‌تواند در غوطه شرقی هم به کار آید.

در آن زمان هم شورشیان مستقر در حلب و حامیان بین‌المللی آن هرگونه مذاکره‌ای را رد کردند، اما با ادامه عملیات و تشدید کمبود‌های تسلیحاتی در حلب و فرار غیرنظامیان از این شهر، عقب‌نشینی این گروه‌ها از حلب میسر شد. در شرق غوطه هم به نظر می‌رسد تنها راه‌حل همین باشد. خروج امن گروه‌های شبه نظامی و جریان‌هایی که نمی‌توانند تحت حاکمیت بشار اسد زندگی کنند کم‌تلفات‌ترین راه‌حل برای غیرنظامیان است.

*منبع: روزنامه آسمان آبی؛ 1396،12،8
**گروه اطلاع رسانی**2059**2002

منبع : ایرنا

بازتاب این خبر در رسانه ها

اخبار مرتبط

پربازدیدترین امروز

    website tracking