۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۵ ساعت ۰۷:۲۲

تحلیل راهبردی تحقق آرمان فلسطین در پرتوی بیداری اسلامی - بخش دوم و پایانی

نهادینه­ کردن ایدئولوژی اسلامی

نهادینه­ کردن ایدئولوژی اسلامی
بیداری اسلامی به­عنوان فرصتی برای تحقق آرمان فلسطین محسوب­می‌شود که عملی­شدن آن به تحلیل، بررسی و ارائه راهکارهایی علمی و اجرایی، نیازمند است.

 

2-1- راهبرد ‌قوت- فرصت (SO)

این راهبرد در نمودار شماره 1 با وضعیت سبز مشخص ­شده که مطلوب­ترین و مناسب­ترین وضعیت برای آرمان فلسطین است و بدین معنی است که این آرمان از درون با تقویت نقاط مثبت خود، یعنی مقاومت، حمایت عمومی و حمایت خارجی، ضمن آنکه از وضعیتی مناسب بهره­مند است، در محیط بیرونی خود نیز با فرصت بیداری اسلامی مواجه است؛ بنابراین، در این وضعیت راهبردی ‌باید برای به­کارگیری توانایی موجود آرمان فلسطین در جهت بهره­برداری حداکثری از بیداری اسلامی اقدام­کرد.

2-2- راهبردهای قوت- تهدید(ST)

این راهبرد در نمودار شماره 1 با وضعیت زرد مشخص ­شده؛ در این وضعیت، آرمان فلسطین هرچند از نقاط قوت مناسبی مانند مقاومت، حمایت عمومی و حمایت خارجی بهره­ مند است، در محیط بیرونی خود نیز با تهدیدهایی نظیر سیاست خارجی هوشمند، شهرک­ سازی و اقدام­های دستگاه امنیتی ازسوی رژیم صهیونیستی و همچنین اقدام­های جریان محافظه ­کار منطقه خاورمیانه ضد جریان مقاومت مواجه است؛ بنابراین، در وضعیت راهبردی ‌باید از حداکثر توانایی موجود در آرمان فلسطین برای مقابله با تهدیدهای محیطی اقدام­کرد.

2-3- راهبردهای ضعف- فرصت (WO)

این راهبرد در نمودار شماره 1 با وضعیت زرد مشخص­ شده و در این وضعیت، هرچند فرصت ‌بیداری اسلامی برای آرمان فلسطین در محیط فراهم شده، درمقابل با نقاط ضعف جدی مانند اختلاف­های درونی، مشکلات اقتصادی، عدم وجود تشکیلات منسجم و رهبری واحد از درون مواجه است؛ بنابراین، در این وضعیت راهبردی باید با جبران نقاط ضعف درونی به استفاده بهینه از فرصت ‌بیداری اسلامی اقدام­کرد.

2-4- راهبردهای ضعف- تهدید (WT)

این راهبرد در نمودار شماره 1 با وضعیت قرمز مشخص­ شده­است که بدترین وضعیت برای آرمان فلسطین ایجادمی‌شود چراکه به­رغم نقاط ضعف درونی مانند اختلاف­های درونی، مشکلات اقتصادی، عدم وجود تشکیلات منسجم و رهبری واحد، در محیط بیرونی نیز با تهدیدهایی نظیر سیاست خارجی هوشمند، شهرک­سازی و اقدام­های دستگاه امنیتی ازسوی رژیم صهیونیستی و همچنین اقدام‌های جریان محافظه­ کار منطقه خاورمیانه ضد جریان مقاومت، مواجه است؛ بنابراین، در این وضعیت راهبردی بایدسعی­کرد که نقاط ضعف کاهش ­داده  ­شوند تا آرمان فلسطین از تهدیدهای بیرونی آسیب کمتری ببیند.

3- راهبرد‌های پیشنهادی

تحقق آرمان فلسطین، یعنی آزادسازی قدس شریف و کل سرزمین اسلامی از دست اشغالگران صهیونیست به­عنوان هدف اصلی قضیه فلسطین، با تدوین راهبرد‌های مناسب، محقق خواهدشد‌. افراد، سازمان‌ها، گروه‌ها و کشورهای دخیل در قضیه فلسطین می‌بایست با بررسی صحیح ازیک­سو با شناخت نقاط ضعف که بیان شدند، آنها را تحت کنترل درآوردند و با اقدام­ها و تصمیم­های متناسب با شرایط به نقاط قوت تبدیل­کنند و ازسویی­دیگر در جهتی اقدام­کنند که حتی نقاط قوت درونی با فرصت‌های بیرونی، همسو شوند و از همسوشدن نقاط ضعف درونی با تهدیدهای بیرونی جلوگیری‌کنند. راهبردهای پیشنهادی این مقاله برای دستیابی آرمان فلسطین عبارت­اند از:

3-1- نهادینه­ کردن ایدئولوژی اسلامی

ایدئولوژی، عبارت است از مجموعه‌ای از عقاید، باورها، ارزش‌ها، نگرش‌ها و هدف­گذاری‌های یک فرد یا جامعه انسانی که براساس آن «دستورالعمل‌ها، احکام اجرایی و اتخاذ سیاست داخلی و خارجی» شکل­می‌گیرند (زرشناس، 1383، ص 63 تا 65)؛ لذا هر فرد، گروه یا حکومتی برای دستیابی به اهداف خود به ایدئولوژی متناسب با طبعیت انسانی نیازدارد.

ایدئولوژی اسلامی به دور از افراط و تفریط و همراه با برداشت صحیح از منابع اصیل آن، به دلیل دیدگاه توحیدی (حسینی، 1386، ص 88 و عسکر، 2006) و منطبق بر ذات انسانی، کارایی مناسبی در عرصه نظریه­پردازی (نگاه­کنید به: دهقانی فیروزآبادی، 1389) و کاربردی برای رسیدن به همه اهداف به­ویژه آرمان فلسطین دارد. در اینجا چند راهکار در جهت نهادینه­کردن اسلام در قضیه فلسطین ارائه‌می‌شوند که عبارت­اند از:

3-1-1- حضور فعال در عرصه تبلیغاتی و رسانه‌ای: یکی از زمینه‌های نهادینه­کردن اسلام در قضیه فلسطین، حضور فعال در عرصه تبلیغاتی و رسانه‌ای در قضیه فلسطین است که در آن، مفاهیم بنیادی اسلامی را به اشکال صوتی، تصویری، اینترنتی و مکتوب برای مردم تبیین­کند. یک رسانه اسلامی باید دارای ویژگی‌هایی مانند صداقت، پرهیز از ترویج مذهب­گرایی، بیان مفاهیم در قالب هنری و ارائه برنامه‌های جذاب در راستای آرمان فلسطین باشد تا اثربخشی خود را حفظ و به تحقق آرمان فلسطین کمک­کند.

3-1-2- ارائه الگوی اسلامی برای مقابله با رژیم صهیونیستی: یکی از مهم­ترین اقدام­ها برای نهادینه­کردن اسلام در قضیه فلسطین، ارائه الگوی اسلامی است که مصادیقی مانند مبارزه با توسعه‌طلبی و ظلم در آن برجسته باشد؛ این الگو برای مؤثربودن باید دارای چند پیش­شرط باشد:

3-1-2-1- واقعی­بودن: یکی از پیش­شرط­های الگوی مؤثر اسلامی، واقعی و عدم افسانه­بودن واقعه است، زیرا افسانه‌ها به دلیل غیرواقعی­بودن دارای غلو و بزرگ­نمایی و اقدام­هایی خارج از توان انسانی هستند؛ همین امر، موجب عدم باورپذیری و تطبیق آن با اوضاع کنونی می‌شود و از تأثیر فرهنگی آن به­شدت می‌کاهد و نمی‌تواند الگویی نه چندان مناسب برای جامعه باشد؛ درمقابل، یک الگوی واقعی، این باور را ایجادمی‌کند که انجام آن توسط مردم عادی، ممکن است و با پیاده­کردن آن با شرایط امروزی به اهداف خود دست­می­یابد.

3-1-2-2- مورد پذیرش اکثریت قرارگرفتن: یکی دیگر از پیش­شرط­های الگوی مؤثر اسلامی، موردپذیرش­بودن الگو توسط اکثریت جامعه و مذاهب اسلامی است، زیرا اگر این الگو توسط بخشی از جامعه پذیرفته و از طرف بخشی دیگر، پذیرفته نشود از تأثیرگذاری­اش کاسته­می‌شود و کارکرد خود را به دلیل انتقادهای مخالفان ازدست­می‌دهد.

برای نمونه می‌توان بر الگوی مقاومت با ایدئولوژی اسلامی کنونی تأکیدکرد، زیرا این مقاومت اسلامی، موجب شکست رژیم صهیونیستی و اجبار آن به تخلیه جنوب لبنان در سال 2000 و غزه در سال 2005 شد که این امر، بدون دادن امتیاز یا تضمین انجام­شده­است که نشان­دهنده کارایی آن است.

به­نظرمی‌رسد، ایدئولوژی اسلامی همراه با مقاومت، تنها راه رسیدن به آرمان فلسطین است و راهبرد نهادینه­کردن ایدئولوژی اسلامی از نظر فعالان عرصه فلسطین نباید دست­کم­گرفته­شود که به‌ویژه با همسویی با فرصت بیداری اسلامی، قابلیت و کارکرد بیشتری دارد.

3-2- راهبرد گسترش وحدت

همان­طورکه اشاره­شد، یکی از نقاط ضعف مسلمانان، اعراب و فلسطینیان دورشدن از یکدیگر و اختلاف­های فراوان ایشان با یکدیگر است. قرآن کریم ضمن تقبیح تفرقه به وحدت توصیه­می‌کند و تنها راهکار رسیدن به وحدت را از طریق تمسک­جستن دستورهای الهی یا همان اسلام می‌داند، به‌طوری­که در این آیه شریفه خداوند می‌فرمایند: «وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِیعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ» (قرآن کریم، سوره آل عمران، آیه 103) و در جایی دیگر بیان­می­کنند: «وَلَا تَکونُوا کالَّذِینَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَینَاتُ وأُوْلَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ» (قرآن کریم، سوره آل عمران، آیه 105).

حضرت محمد (ص) نیز، همواره اصحاب خود ازجمله انصار و مهاجرین را به برادری و وحدت فرامی‌خواندند و در این زمینه می‌فرمایند: «الْجَمَاعَه رَحْمَه، وَالْفُرْقَه عَذَابٌ» (فلاح زاده، 1385، سایت حوزه). حضرت على (ع) را بی­گمان اسوه وحدت بایدنامید، زیرا پس از رحلت پیامبر(ص) با وجود اینکه خلافت و امامت را براساس سفارش­های ایشان، حق مسلم خویش مى‌دانست، هرگز حاضر نشد تفرقه ایجادشود و برای حفظ وحدت و انسجام جامعه اسلامى از هیچ کوششی دریغ­نکرد، به­طوری­که در جایی می‌فرماید: «وَالْزَمُوا السَّوَادَ الْأَعْظَم فَإِنَّ یدَ اللهِ مَعَ الْجَمَاعَه، وَإِیاکمْ وَالْفُرْقَه فَإِنَّ الشَّاذَّ مِنَ النَّاسِ لِلشَّیطَانِ، کمَا أَنَّ الشَّاذَّه مِنَ الْغَنَمِ لِلذِّئْبِ» (نهج­البلاغه، خطبه 127).

با توجه به اختلاف سلایق و افکار که در جامعه انسانی، امری طبیعی است، این به معنای وحدت در تمام زمینه‌ها نیست، بلکه هر گروه، حزب و حتی شخص می‌تواند، ایدئولوژی و افکار خود را در موضوع­های مختلف سیاسی، فرهنگی و اقتصادی داشته­باشد، ولی سطح این اختلاف­ها نباید در حدی باشند که موجب آسیب­رسیدن به آرمان فلسطین شوند. راهبرد گسترش وحدت به این گونه است که فعالان عرصه قضیه فلسطین سعی­کنند ابتدا از هر اقدامی که موجب تشدید اختلاف­ها می­شود، بپرهیزند و در مرحله بعد با کم­کردن سطح اختلاف­ها به­تدریج به سوی وحدت حرکت­کنند.

در اینجا چند راهکار کاربردی در جهت گسترش وحدت که برخی، نتیجه­بخشی سریع و بخشی دیگر، تدریجی دارند، ارائه­می‌شوند که عبارت­اند از:

3-2-1- افزایش سطح تعامل­های منطقه‌ای: اولین راهکار برای کاهش منازعه و برطرف­شدن سوءبرداشت‌ها، افزایش تعامل­های دیپلماتیک میان طرفین است، زیرا هر مقدار، سطح این تعامل­ها بالا رود، طرفین به درکی صحیح­تر از نگرانی‌ها و اهداف یکدیگر می­رسند.

3-2-2- مقابله با اقدام­های حساسیت برانگیز مذهبی و قومی: یکی دیگر از راهکارها، پرهیز طرفین از تحرک و تحریک­پذیری از فتنه‌های قومی و مذهبی برای عدم گسترش آن در میان عموم مردم است؛ زیرا این امور اگر در میان مردم مطرح شوند، موجب ایجاد بحران‌هایی غیرقابل­کنترل خواهندشد که طرفین از آن آسیب­خواهنددید.

3-2-3- تأکید بر تهدیدهای مشترک: یکی دیگر از راهکارها، تأکید بر تهدیدهای مشترک ازجمله رژیم صهیونیستی است که همه جریان­ها با تفاوت دیدگاه نسبت­به پایان این قضیه، رژیم صهیونیستی را یکی از تهدیدهای منطقه می‌دانند.

3-3- راهبرد حرکت تشکیلاتی

انسان، موجودی آرمان­گرا است و دستیابی به آرمانی که انسان در ذهن خود می‌پروراند، همواره ممکن نیست، تاریخ به بشر آموخته که برای تحقق آرمان‌های خود باید در جستجوی ابزار و روش مناسب باشد. انسان به اقتضای اندیشه و شناخت شرایط و شواهد عینی که به پیش­بینی اتفاق­های محتمل منجرمی‌شود، به اتخاذ شیوه‌هایی، نیازمند است که وی را برای نیل به اهداف و حفظ روحیه آرمان­خواهی تقویت و تجهیزکنند. تحقق آرمان فلسطین از طریق طراحی سازمان‌ها، نظام‌ها و روش‌های مناسب توسط تشکیلات[10] منسجم شکل­می‌گیرد؛ این تشکیلات نیز برای موفقیت به رهبری نیازمند است که بتواند موارد زیر را محقق­سازد:

3-3-1- مدیریت راهبرد درازمدت، میان­مدت و کوتاه­مدت در قضیه فلسطین؛

3-3-2- هدایت اعضا، کشورها و گروه‌های درون تشکیلات؛

3-3-3- ایجاد ارتباط متقابل با کشورها و گروه‌های خارج از تشکیلات، مؤثر در قضیه فلسطین؛

3-3-4- کاهش اختلاف­های میان اعضا از طریق مدیریت بحران؛

3-3-4- ایجاد ساختار مشارکت در تصمیم­گیری‌ها.

وجود اختلاف دیدگاه در نوع برخورد با یک پدیده بین­المللی نظیر قضیه فلسطین، امری طبیعی است، زیرا افراد، گروه‌ها و دولت‌ها هریک راه رسیدن به آرمان فلسطین را در راهکارها و سیاست‌های خاص می‌دانند و بر اساس آن اقدام­می‌کنند؛ اما ورای این اختلاف­ها به دلیل شرایط جغرافیایی و قومیتی ارتباطات زیادی میان این جوامع و دولت‌ها وجوددارد، به­گونه‌ای­که دارای ارتباطات برون‌مرزی با یکدیگر هستند؛ لذا ایجاد یک نهاد با درنظرگرفتن مشکلات یادشده، به­ویژه آنچه از ناحیه نخبگان مطرح شد، با کمی مسامحه در ایجاد حرکتی تشکیلاتی، قابل­پذیرش است.

برای گام اول، یک نهاد ارتباطی میان بازیگران تأثیرگذار در قضیه فلسطین ایجاد یا یکی از نهادهای موجود در این راستا تقویت­شود که در آن، سازوکار ارتباطی میان دولت‌ها، گروه‌ها و افراد مؤثر در قضیه فلسطین ایجادشود؛ این نهاد می‌بایست از ورود به رقابت‌های سیاسی داخلی و بین‌المللی پرهیزکند تا اعتماد عمومی از آن سلب­نشود؛ وظیفه این نهاد، «پیگیری­کردن موضوع­های مرتبط با قضیه فلسطین در مواردی مانند آوارگان، مقاومت، بیت­المقدس، سازمان‌های بین­المللی» بایدباشد و در گام­های بعدی، این نهاد با توافق جمعی به سازمان با رهبری منظم تبدیل­شود.

نتیجه ­گیری

بیداری اسلامی به­عنوان فرصتی مناسب برای تحقق آرمان فلسطین، به اقدام همه­جانبه جهان اسلام در ابعاد علمی و عملی، نیازمند است، زیرا در صورت عدم تحلیل، بررسی و ارائه راهکارهایی علمی و اجرایی در این زمینه، این فرصت به تهدید تبدیل­می­شود که نظم و امنیت عمومی مردم را به­طور جدی به­چالش­می‌کشد.

آرمان فلسطین و پایان­یافتن آن به شکلی که به آزادی قدس شریف و بازگشت آوارگان به سرزمین خود منجرشود، در رأس اهداف جریان بیداری اسلامی قراردارد. رژیم صهیونیستی با همکاری مستقیم غرب به­عنوان متحد اصلی و راهبردیِ خود و با همکاری غیرمستقیم برخی از سران کشورهای منطقه خاورمیانه، برای انحراف آرمان فلسطین تلاش‌ها و اقدام­های فراوانی را انجام­می‌دهد؛ از مهم­ترین اقدام­ها می‌توان بدین موارد اشاره­کرد: استفاده از غفلت رسانه‌ها که بیشتر درگیر پوشش‌دادن اخبار درگیرهای سیاسی و گاه نظامی داخلی کشورهای عربی هستند؛ فعال­شدن دستگاه اطلاعاتی و امنیتی رژیم صهیونیستی، یعنی «موساد» در فضای خلأ قدرت ضدجاسوسی کشورهای عربی و در­آخر، افزایش روند شهرک­سازی در سرزمین‌های اشغالی.

با استفاده از روش تحلیل راهبردی که بیان­شد، مشخص می‌شود که مطلوب­ترین و مناسب­ترین وضعیت برای آرمان فلسطین، همسویی مقاومت با فرصت بیداری اسلامی است که این امر به‌کارگیری نقاط قوت موجود قضیه فلسطین در جهت بهره­برداری حداکثری از بیداری اسلامی، نیازمند است.

باید به فرصت بیداری اسلامی به­عنوان یک روند بلندمدت نگاه­کرد و ازاین­رو نباید دچار شتابزدگی و ساده­انگاری شد، زیرا همان­گونه­که آثار انقلاب اسلامی ایران پس از سه دهه تحول­ها ملموس شده­اند، آثار و پیامدهای بیداری اسلامی نیز، خود را سال­ها بعد نشان­خواهدداد.

راهبردهای ارائه­شده مانند نهادینه­کردن ایدئولوژی اصیل اسلامی در مقاومت، راهبرد حرکت تشکیلاتی با رهبری واحد و هوشمند و گسترش وحدت و کم­کردن سطح اختلاف­ها، ممکن است بعید به­نظربرسند، ولی این مسئله نباید مانع حرکت هرچند تدریجی به سوی این راهبردها شود، زیرا آنها در برخی از شرایط، نتیجه­بخشی سریع، ولی به­طور معمول، تدریجی و زمان­بر دارند که به استقامت و مقاومت همراه با برنامه­ریزی صحیح نیازاست.

در این نوشته سعی­شد با پرداختن به موضوع بیداری اسلامی و قضیه فلسطین به­عنوان آرمان‌های انقلاب اسلامی ایران به تصمیم­گیرندگان عرصه سیاست خارجی در جهان اسلام به­ویژه جمهوری اسلامی ایران، این نکته را گوشزدکرد که باید با شناخت درست از ظرفیت­ها و توانایی‌ها و نقاط ضعف تحول­های اخیر، راه دستیابی به اهداف بیداری اسلامی را هموارکرد.

پی نوشت:

[10] . Organization

مراجع

1- منابع فارسی

- قرآن کریم

- نهج البلاغه

- احمدی، محمدرضا (1386)، «روش تحلیل راهبردی (SWOT)»، فصلنامه حصون، شماره سیزده، پاییز، صص39-57.

- آجورلو، حسین(1390)، «ایجاد فضای حیاتی امنیتی با شهرک سازی»، فصلنامه مطالعات فلسطین، دوره جدید، شماره پنجم، شماره پیاپی دوازدهم، بهار، صص 123-158.

- باغجری، کمال(1390)، بیداری اسلامی 1 (دلایل و ریشه‌ها)، تهران: موسسه ابرار معاصر تهران.

- حسینی، سید محمد(1386)، «معنویت و نقش آن در مبارزه با دشمن»،  فصلنامه حصون، شماره سیزدهم، پاییز، صص 88-109.

- حیدری، محمد و انعامی علمداری، سهراب(1388) ، «رفتار شناسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران پس از یازده سپتامبر 2001»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، شماره نهم، زمستان، صص 173-194.

- دهقانی فیروزآبادی، سید جلال(1389)، «مبانی فرا نظری نظریه اسلامی روابط بین الملل»،  فصلنامه بین المللی روابط خارجی، سال دوم، شماره ششم، تابستان، صص 49-96.

- زرشناس، شهریار(1383)، واژه‌نامه‌ی فرهنگی سیاسی، چاپ اول، تهران: کتاب صبح.

- صائمیان، صدیقه و ارغنده، رضا(1386) ، «بررسی جهانی شدن اقتصاد ایران با نگرشی بر روش SWOT»، دو ماهنامه مدیریت، سال هجدهم، شماره 123-124، صص 21-27.

- صوفی ‌نیارکی، تقی(1391)، بیداری اسلامی، هویت تمدنی و چالش‌های پیش‌رو، تهران: انتشارات نهضت نرم‌افزاری.

- عارفی، محمد اکرم(1380)، «پاکستان و بنیادگرایی اسلامی»، فصلنامه علوم سیاسی، شماره 16، زمستان، صص 261-278.

- عاید، خالد(1379)، شهرک سازی در مناطق اشغالی، ترجمه عبدالکریم جادری، تهران: دوره عالی جنگ.

- قوام، عبدالعلی (1382)، اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل، تهران: سمت.

- مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران(1391)، بیداری اسلامی 2 (ویژه مطالعات موردی)، تهران: موسسه ابرار معاصر تهران.

- ولدانی، اصغر جعفری (1383)، «اسلام گرایی در فلسطین و زمینه‌های آن»، فصلنامه پژوهش حقوق، شماره 10، بهار و تابستان، صص 77-96.

2- منابع عربی

- البکاء، طاهرخلف (2001)، فلسطین من التقسیم الی اوسلو2: 1937-1995، بغداد: دار الشوون الثقافیه اعامه، 239-241.

- توماس غوردون(2007)، جواسیس جدعون التاریخ السری الموساد، مترجم: مروان سعد الدین، بیروت: الدار العربیه.

- حورانی، فیصل (2000)، نشأه الحرکه الوطنیه الفلسطینیه وتطورها حتى نهایه القرن العشرین، کتاب محرر، غزه: المرکز القومی للدراسات والتوثیق.

- عسکر، عبد المقصود(2006)، العدل والسلام فی ظل الإسلام، القاهره: دار التوزیع والنشر الإسلامیه.

- فتونی، علی عبد(1999)، المراحل التاریخیه للصراع العربی-الإسرائیلی، بیروت: دار الفارابی.

- مصالحه، نورالدین(2001)، اسرائیل الکبری و الفلسطینیون: سیاسه التوسع 1967-2000، بیروت: موسسه الدراسات الفلسطینیه.

- الندوه الفکریه السیاسیه (2000): خبرات الحرکه السیاسیه الفلسطینیه فی القرن 20، کتاب محرر، غزه: المرکز القومی للدراسات والتوثیق.

- نکدیمون، شلومو(1997)، الموساد فی العراق و دول الجوار: انهیار الآمال الاسرائیلیه و الکردیه، مترجم: بدر عقیلی، عمان: دار الجلیل.

- هلال، جمیل(1998)، «نظره تأملیه فی تاریخنا الحدیث»، مجله الکرمل، العددان 55-56، ربیع/صیف، ص11-32.

- هلال، جمیل(2006)، التنظیمات والأحزاب السیاسیه الفلسطینیه: بین مهام الدیمقراطیه الداخلیه والدیمقراطیه السیاسیه والتحرر الوطنی، رام الله: مواطن المؤسسه الفلسطینیه لدراسه الدیمقراطیه.

3- منابع انگلیسی

- Böhm, Anja (2008), The SWOT Analysis, Norderstedt: GRIN Verlag.

- Burns, James MacGregor (1978), Leadership, New York, NY: Harper & Row.

- Fine, Lawrence G.(2009), The SWOT Analysis: Using Your Strength to Overcome Weaknesses, Using Opportunities to Overcome Threats, New York, NY: CreateSpace.

- Pahl, Nadine and Richter, Anne (2007), Swot Analysis - Idea, Methodology and a Practical Approach, Norderstedt: GRIN Verlag.

- Wiktorowicz, Quintan(2004), Islamic Activism: A Social Movement Theory Approach, Bloomington: Indiana University Press.

- Neni Manize, “SWOT analysis definition”, SWOT ANALYSIS, TOWS ANALYSIS blog, date of visit 27/5/2013:

   http://realswotanalysis.blogspot.com/2010/04/swot-analysis-definition.html.

4- منابع الکترونیکی

- «افزایش 19 درصدی شهرک سازی اسرائیل در کرانه باختری در سال 2011»، سایت خبرگزاری فارس، آخرین تاریخ به روز رسانی 20/10/1390:

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13901020001464

- دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، «چهار سطح تغییر در منطقه»، پایگاه اطلاع ‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله ‌العظمی سید علی خامنه‌ای (مد‌ظله ‌العالی)، آخرین تاریخ به روز رسانی 20/7/1391: http://farsi.khamenei.ir/others-note?id=21139

- فلاح زاده، محمد حسین(1385)، «چهل حدیث وحدت»، سایت حوزه نت، آخرین تاریخ به روز رسانی 2/5/1385:

http://www.hawzah.net/fa/article/articleview/5107?ParentID=81268

- محمدی، جواد و رفیعی، علی، «آسیب شناسی جنبش بیداری اسلامی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا»، مجمومه مقالات 25 همایش بین المللی در  پایگاه علمی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، تاریخ مراجعه 5/8/1391:

http://www.taghrib.org/pages/content.php?tid=140

- Neni Manize, “SWOT analysis definition”, SWOT ANALYSIS, TOWS ANALYSIS blog, date of visit 27/5/2013:

 http://realswotanalysis.blogspot.com/2010/04/swot-analysis-definition.ht

نویسندگان:

حسین آجورلو: دانشجو

سید جلال دهقانی فیروزآبادی: استاد گروه روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی

دو فصلنامه جامعه شناسی سیاسی جهان اسلام دوره 3، شماره 6، بهار و تابستان 1394.

انتهای متن/

منبع : فارس

پربازدیدترین امروز

website tracking